26 °C Athens, GR
24 Σεπτεμβρίου 2020

Δημήτρης Κάρναβος: Σημαντικοί άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών Καλλιθέας

Ο Δημήτρης Κάρναβος, δήμαρχος Καλλιθέας το 2010 ως δημοτικός σύμβουλος είχε γράψει στο έντυπο ‘ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ’ του Κέντρου Ελληνικού Χορού και Λαϊκού Πολιτισμού για τους σημαντικούς ανθρώπους που έζησαν στην Καλλιθέα.

Στην πόλη της Καλλιθέας, λόγω της έντονης πολιτιστικής ζωής που αναπτύχθηκε από τα πρώτα κιόλας χρόνια, έζησαν και δημιούργησαν πολλοί
πανελληνίως γνωστοί άνθρωποι του πολιτισμού. Η ζωή και η δημιουργία
τους επηρέασαν σημαντικά τη φυσιο νωμία της Καλλιθέας. Από τους
πρώτους οικιστές της πόλης ξεχωρίζουμε ανθρώπους των γραμμάτων και
των τεχνών.

Ο πρώτος οικιστής της πόλης Γεώργιος Φιλάρετος (1848-1929), πολιτικός, δημοσιογράφος και ιστορικός, ήταν γνωστός για τα άμεσα ή έμμεσα σχετιζόμενα με τη νομική επιστήμη έργα του, καθώς και για πλειάδα ιστορικών έργων όπως: To Σύνταγμα της Ελλάδος, 1889, Ξενοκρατία και βασιλεία εν Ελλάδι. 1821-1897, Ασπασία του Περικλέους, 1902, Πολιτείαι και κοινότητες. Κοινά και ομοσπονδίαι, 1902, Προνόμια και ατέλειαι των Ελλήνων εν Τουρκία, 1903, Σημειώσεις από του 75ου υψώματος
(1848-1923), απομνημονεύματα κ.ά. Ο Φιλάρετος έμεινε γνωστός επίσης και
γιατί ήταν ο πρώτος εκδότης της εφημερίδας Ριζοσπάστης πριν την πουλήσει στο Κομμουνιστικό κόμμα (Λεύκωμα, 2002).

Ένας ακόμη από τους πρώτους οικιστές της πόλης που ήταν άνθρωπος των γραμμάτων, ήταν και ο Γεώργιος Κρέμος (1840-1926). Αποκαλέστηκε
και ως ρομαντικός ιστοριογράφος, ενώ διετέλεσε και καθηγητής του Βασιλέα Γεωργίου του Α’. Σημαντικότερο έργο του είναι η Ιστορία του Σχίσματος των δύο Εκκλησιών, ενώ σημαντικό ακόμη έργο του είναι
η Γενική Ιστορία.

Σημαντικότερη ίσως φυσιογνωμία των γραμμάτων και των τεχνών της Καλλιθέας αποτελεί η ζωγράφος Σοφία Λασκαρίδου (1878 – 1965). Διαπρεπέστερη μίας γενιάς ζωγράφων, όπως ο Οδυσσέας Φωκάς, οΑλέκος
Χριστοφής, ο Κωνσταντίνος Μαλέας και ο Παντελής Ζωγράφος, η Σοφία Λασκαρίδου είναι η πρώτη γυναίκα που γίνεται, το 1903, δεκτή στο Σχολείο των Τεχνών, σημερινή Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, ύστερα μάλιστα από διαμεσολάβηση του ίδιου του τότε Βασιλιά Γεωργίου του Α΄ (Παπάζογλου, 2000). Κόρη ενός από τους πρώτους οικιστές της πόλης, του εμπόρου Λάσκαρη Λασκαρίδη και της φημισμένης παιδαγωγού Αικατερίνης Λασκαρίδου, τολμηρή αλλά και προικισμένη ζωγράφος, από πολύ νεαρά ηλικία παρουσίασε τα πρώτα της έργα. Σύντομα τα έργα της βραβεύονται σε μεγάλες καλλιτεχνικές εκθέσεις του εξωτερικού, όπως του Μονάχου και του Παρισιού. Το σπίτι της έργο του Τσίλλερ, ίσως το παλαιότερο κτίσμα
της πόλης που σώζεται, πρόσφατα ανακαινίσθηκε εκ βάθρων με ενέργειες του Δήμου Καλλιθέας και φιλοξενεί πέρα από την προσωπική της συλλογή εκθέσεις της Δημοτικής Πινακοθήκης Σοφίας Λασκαρίδου. Η κοσμοπολίτικη και ενίοτε πολυτελής ζωή της, ο έρωτας της με τον αυτόχειρα εθνικιστή ποιητή Περικλή Γιαννόπουλο και γενικότερα όλη η πολυτάραχη ζωή της αγγίζουν τα όρια του θρύλου ξεπερνώντας τα σύνορα της Καλλιθέας. Έργα της, πέρα από τη Δημοτική Πινακοθήκη, φιλοξενούνται στην Εθνική Πινακοθήκη στη συλλογή Κουτλίδη (Καθημερινή, 2003).

Η Ειρήνη Λασκαρίδου (1882-1958), αδελφή της προηγούμενης, έγραψε διάφορα διηγήματα και μυθιστορήματα. Το σημαντικότερο όμως δημιούργημά της ήταν ο Οίκος Τυφλών και τα παρελκόμενα οικοτροφεία για τυφλά παιδιά που έκτισε. Για το φιλανθρωπικό της έργο τιμήθηκε, τόσο από το κράτος, όσο και από την Ακαδημία Αθηνών (Παπάζογλου, 2000). Παρά το πλούσιο φιλανθρωπικό της έργο, λόγω της λάμψης της προσωπικότητας της αδελφής της Ειρήνης, η δράση της δεν είναι τόσο γνωστή στους σημερινούς Καλλιθεάτες.

Στην Καλλιθέα έζησε και δημιούργησε η πεζογράφος, μεταφράστρια και παιδαγωγός Έλλη Αλεξίου (1894-1988). Σημαντικότερα έργα της είναι τα κάτωθι: Σκληροί αγώνες για μικρή ζωή, 1931, Τρίτο Χριστιανικό Παρθεναγωγείο, 1934, Άνθρωποι, 1938, Με την Αύρα, 1958 και άλλα. Η Έλλη Αλεξίου ήταν συγγενής και συναναστρέφονταν με πολλούς σημαντικούς καλλιτέχνες όπως τα αδέλφια της Γαλάτεια Καζαντζάκη Ο Γεώργιος Φιλάρετος (άλμπουμ 4ου Λυκείου Καλλιθέας) Aπρίλιος – Μάιος – Ιούνιος 2010 XΟΡΟΣΤΑΣΙ 21 και Λευτέρης Αλεξίου, ο Μάρκος Αυγέρης, ο Κώστας Βάρναλης και άλλοι. Το όνομα της Έλλης Αλεξίου έχει δοθεί στο 2ο Δημοτικό Σχολείο της Καλλιθέας, ενώ το σπίτι της λειτουργεί ως μουσείο στην οδό
Σαπφούς 49.


Καταλυτική παρουσία στην πολιτιστική ζωή της πόλης είχε ο ποιητής
και μεταφραστής Γιάννης Γρυπάρης (1870-1942). Γεννήθηκε στονΑρτεμώνα της Σίφνου, ενώ τις εγκύκλιες σπουδές του τις έκανε στην Κωνσταντινούπολη, όπου δημοσίευσε και τα πρώτα του ποιήματα. Στη συνέχεια δούλεψε σαν καθηγητής στην Ελλάδα, ενώ διετέλεσε, στα 1930, διευθυντής του νεοσύστατου Εθνικού Θεάτ ου. Το 1919 δημοσίευσε την ποιητική συλλογή Σκαραβαίοι και Τερακότες, με την οποία κέρδισε το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων. Διακρίθηκε ιδιαίτερα για το μεταφραστικό
του έργο, μεταφράζοντας στη δημοτική έργα κυρίως του Αισχύλου και του Σοφοκλή (Λεύκωμα, 2002). Εγκαταστάθηκε στην Καλλιθέα το 1929 και πέθανε κατά τη διάρκεια της κατοχής το 1942. Μέρος της βιβλιοθήκης του,
μετά το θάνατο της συζύγου του το 1952 περιήλθε στην κατοχή του
Δήμου Καλλιθέας, αποτελώντας τη βάση της σημερινής Δημοτικής
Βιβλιοθήκης.


Στην Καλλιθέα έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του και ο ιστορικός
και πολιτικός Γιάννης Κορδάτος (1891-1961). Γεννήθηκε στη Ζαγορά Πηλίου ενώ πήγε σχολείο στο Βόλο, στην Κωνσταντινούπολη και
στη Νέα Σμύρνη. Συμμετείχε στην ίδρυση του Σοσιαλιστικού- Εργατικού Κόμματος, στα 1918, που αποτέλεσε τον πρόγονο του Κομμουνιστικού Κόμματος, ενώ από το 1922 έως το 1924 διετέλεσε γραμματέας του. Το έργο του. Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821, θα
προκαλέσει επαινετικά σχόλια αλλά και έντονες αντιδράσεις (Λεύκωμα, 2002). Δημιούργησε ένα τεράστιο σε μέγεθος συγγραφικό έργο με πολύ σημαντικά έργα όπως Η ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος (1931),
Η Παλαιά Διαθήκη στο φως της κριτικής (1953), Ακμή και παρακμή του Βυζαντίου (1954), Τα Αμπελάκια και ο μύθος για το συνεταιρισμό τους (1955), η τρίτομη Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας (1956) και η πεντάτομη
Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας (1958) (Ψαλιδόπουλος, 2002).

Τεράστια συμβολή στην προώθηση των γραμμάτων στην πόλη έχει ο
Παναγής Χαροκόπος (1835-1911). Υπήρξε ο ιδρυτής και χρηματοδότης
της Χαροκοπείου Σχολής Οικιακής Οικονομίας, νυν Χαροκόπειου Πανεπιστημίου. Γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά, ενώ έντονη επιχειρηματική
δραστηριότητα ανέπτυξε στη Ρουμανία. Στο τέλος της ζωής του αγόρασε
ένα κτήμα είκοσι στρεμμάτων στην Καλλιθέα με σκοπό να δημιουργηθεί
σχολή Οικιακής Οικονομίας. Πράγματι το όνειρο του πήρε σάρκα και οστά
το 1929, ενώ από το 1990 η Σχολή μετατράπηκε σε Πανεπιστήμιο.

Σημαντική επίσης συμβολή στην εκπαίδευση είχε και ο Αλέξανδρος Πάντος, ο οποίος με τη διαθήκη του, το 1930, κληρονόμησε την περιουσία του στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών, που είχε ιδρύσει ο Γεώργιος
Φραγκούδης. Έτσι η σχολή μετονομάστηκε σε Πάντειο Σχολή Πολιτικών Επιστημών, ενώ από το 1989 μετονομάστηκε σε Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και ΠολιτικώνΕπιστημών (Παπάζογλου, 2000).

Σημαντική προσωπικότητα της Καλλιθέας αποτελεί ο γελοιογράφος
Αρχέλαος Αντώναρος (1921-1998). Γνωστός με το μικρό του όνομα
συνεργάστηκε με πλήθος εφημερίδες και περιοδικά όπως το Μπουκέτο, το
Θησαυρό, το Ρομάντζο, το Τραστ, το Πάνθεον, το Ρίζο της Δευτέρας
και την Αθηναϊκή, όπου οι γελοιογραφίες του έγιναν πρωτοσέλιδα.
Στα εξήντα χρόνια της εργασίας του δημιούργησε πάνω από πενήντα χιλιάδες γελοιογραφίες, εξέδωσε πέντε γελοιογραφικά λευκώματα και έλαβε
μέρος σε πολλές σχετικές εκθέσεις (Ψαλιδόπουλος, 2002).

Γνωστός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και μεταφραστής ο Σωτήρης Σκίπης (1881-1952) συνέδεσε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του με την Καλλιθέα, όπου διετέλεσε και γενικός γραμματέας του Δήμου (Ψαλιδόπουλος, 1997). Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα στα
1900, ενώ στο διάστημα 1904-1906 εξέδιδε μαζί με τον Αρ. Καμπάνη το λογοτεχνικό περιοδικό Ακρίτας. Πολυγραφότατος, έγραψε και εξέδωσε πολλές συλλογές ποιημάτων αλλά και θεατρικά έργα, μεταφράσεις και
κριτικά κείμενα. Το 1922 τιμήθηκε με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών, ενώ το 1946 έγινε Ακαδημαϊκός.

Ο ποιητής Γιάννης Γρυπάρης (άλμπουμ 4ου Λυκείου Καλλιθέας)
Ο Γιάννης Κορδάτος (άλμπουμ 4ου Λυκείου Καλλιθέας)
22 XΟΡΟΣΤΑΣΙ Aπρίλιος – Μάιος – Ιούνιος 2010
κός. Γνωστό είναι το ποίημα που απήγγειλε στην κηδεία
του Κωστή Παλαμά το 1943, αλλά και το αντιστασιακό του
ποίημα Η Ελλάδα δεσμώτρια (Λεύκωμα, 2002).

Σημαντικός κριτικός λογοτεχνίας, συγγραφέας και δοκιμιογράφος που έζησε και δραστηριοποιήθηκε έντονα στην Καλλιθέα ήταν ο Γιάννης Χατζίνης (1900-1975). Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα με σειρές
ποιημάτων στο περιοδικό Νουμάς, σύντομα όμως τον κέρδισε η κριτική της
λογοτεχνίας στο περιοδικό Πνευματική Ζωή και τη Νέα Εστία και η κριτική του θεάτρου στο γαλλόφωνο περιοδικό Hellenisme Contemporain. Διετέλεσε πρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, ενώ τιμήθηκε με το παράσημο του Χρυσού Σταυρού Γεωργίου του Α’.
Έργα του τιμήθηκαν με κρατικά βραβεία, ενώ η Ακαδημία Αθηνών του απένειμε εν ζωή βραβείο για το σύνολο του πνευματικού του έργου (Λεύκωμα 2002). Ο Χατζίνης αρθρογραφούσε επίσης στον τοπικό τύπο της
Καλλιθέας καταγράφοντας την πνευματική της ζωή, ενώ λόγω του οργανωτικού πνεύματος που το διέκρινε διοργάνωνε συχνά στη Λέσχη
της Καλλιθέας διαλέξεις, εκθέσεις και μουσικές συναυλίες (Κασιάνης, 1963)
Μετά το θάνατό του, οι κληρονόμοι του δώρισαν στο Δήμο Καλλιθέας το
σπίτι του και τη βιβλιοθήκη του, που αποτελούν σήμερα το Χατζίνειο Πνευματικό Κέντρο.

Σημαντικοί επίσης άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών που έζησαν στην Καλλιθέα είναι: η ποιήτρια Σοφία Μαυροειδή – Παπαδάκη (1905-1977), η οποία έγραψε τον ύμνο του ΕΛΑΣ μαζί με την Έλλη Αλεξίου.

Ο κριτικός, δοκιμιογράφος, ποιητής και μεταφραστής Μάρκος Αυγέρης (1884-1973), ο κριτικός, ιστορικός της λογοτεχνίας και φιλόλογος
Γεώργιος Βαλέτας (1907- 1989), η πεζογράφος, κριτικός και μεταφράστρια
Τατιάνα Γκρίτση- Μίλλιεξ (1920-2005), ο ποιητής και μεταφραστής Κούλης
Αλέπης (1903-1986) και ο γλύπτης Θανάσης Απάρτης ή Απάρτογλου (1889-
1972).

Related articles

Πετυχημένη ή Εκδήλωση του Διονύση Δαβουρλή

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση του Διονύση Δαβουρλή για την ονομαστική του εορτή, την Τρίτη 18 Δεκεμβρίου στο ACRO CLUB, με πλήθος κόσμου να παρευρίσκεται για να ευχηθεί στον αγαπημένο του φίλο, συνάδελφο, συνοδοιπόρο και συναγωνιστή. Ο κ. Δαβουρλής, με αφορμή την ονομαστική του εορτή, πήρε την πρωτοβουλία να διοργανώσει μια εκδήλωση γαλάζιου χρώματος ενόψει των βουλευτικών εκλογών του […]

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει το μισό μισθό της για 2 μήνες για τον κορονοϊό.

Το λιθαράκι της στην μάχη κατά του κορονοϊού έβαλε με μια συμβολική κίνηση η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου όπως ανακοινώθηκε «εκτιμώντας την δύσκολη οικονομική συγκυρία στην οποία έχει βρεθεί η χώρα λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, ως ελάχιστη ένδειξη αλληλεγγύης αποφάσισε για τους επόμενους δυο μήνες να καταθέσει το ήμισυ του μισθού […]

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *