28 °C Athens, GR
26 Σεπτεμβρίου 2020

Η ‘ΟΠΕΡΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΡΑΣ

Σαν σήμερα κάνει πρεμιέρα στο Βερολίνο Η Όπερα της πεντάρας (γερμανικά: Die Dreigroschenoper) είναι μουσικό έργο του Γερμανού συνθέτη Κουρτ Βάιλ σε λιμπρέτο του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Πρόκειται για μεταφορά του αγγλικού έργου του 18ου αιώνα Η όπερα του ζητιάνου (Beggar’s Opera) του Τζον Γκέι. Έκανε πρεμιέρα στις 31 Αυγούστου 1928 στο Θέατρο του Βερολίνου κι από την πρώτη στιγμή προκάλεσε αίσθηση στο ευρύ κοινό κι είχε μεγάλο αντίκτυπο στο χώρο του μιούζικαλ. Γνώρισε παγκόσμια επιτυχία, μεταφράστηκε σε 18 γλώσσες, ενώ εξακολουθεί και παίζεται από επαγγελματικούς και ερασιτεχνικούς θιάσους, ενώ έχει γνωρίσει αρκετές παραλλαγές για τον κινηματογράφο, την όπερα κλπ.

Η πρεμιέρα της παράστασης είχε προγραμματιστεί για να εορταστεί η ίδρυση του Θεάτρου του Ανάχωμαtow των Ναυπηγών (Schiffbauerdamm Theatre) από τον διευθυντή του θεάτρου Ερνστ Γιόζεφ Άουφριχτ. Η σκηνοθεσία ανατέθηκε τυπικά στον Έριχ Ένγκελ, αλλά ουσιαστικά σκηνοθέτης ήταν ο Μπρέχτ που επέβαλε την αποστασιοποίηση ως μέθοδο απόδοσης του κειμένου. Οι ταλαντούχοι ηθοποιοί (Έριχ Πόντα, Ρόζα Βαλέτι, Ρόμα Μπάν, Κάτε Κυλ, Χάραλντ Πάουλσεν, Κουρτ Γκέρρον, Ερνστ Μπους και η πρωτοεμφανιζόμενη Λότε Λένια στο ρόλο της Τζένης) παρά τις αρχικές τους αμφιβολίες για την καινοτόμο σκηνοθετική άποψη του Μπρεχτ, θα ακολουθήσουν τελικά τις οδηγίες του που θα εξασφαλίσουν την μεγάλη εμπορική επιτυχία του έργου.  Η τεράστια απήχηση που είχε η παράσταση αποτέλεσε πρόκληση για τους εχθρούς του Μπρεχτ. Έτσι δημιουργήθηκε σάλος, όταν ο κριτικός θεάτρου Άλφρεντ Κερρ κατηγόρησε τον συγγραφέα για λογοκλοπή επειδή είχε χρησιμοποιήσει ορισμένους στίχους του Βιγιόν σε μετάφραση του Άμερ. Η οργίλη απάντηση του Μπρεχτ αναφέρεται σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας με έναν ενδιαφέροντα τρόπο:  Μια εφημερίδα του Βερολίνου παρατήρησε, αργά βέβαια, ωστόσο παρατήρησε, ότι στην έκδοση Κηπενχόυερ των τραγουδιών της Όπερας της Πεντάρας, δίπλα στο όνομα του Βιγιόν λείπει το όνομα του μεταφραστή Άμερ, αν και από τους 625 στίχους μου, οι 25 είναι απόλυτα ταυτόσημοι με την θαυμάσια μετάφραση του Άμερ. Απαιτείται μια εξήγηση. Εξηγώ λοιπόν, πιστός στην αλήθεια, ότι δυστυχώς ξέχασα να αναφέρω το όνομα του Άμερ. Κι αυτό πάλι το εξηγώ με την εκ πεποιθήσεως αδιαφορία που δείχνω σε ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας.Υπόθεση του έργουΗ ιστορία στρέφεται γύρω από τον υπόκοσμο του Λονδίνου και τις διασυνδέσεις του με την εξουσία. Στη δράση συμμετέχουν τρία κοινωνικά στρώματα: το επιχειρησιακό κεφάλαιο, που

κατασκευάζει ανάπηρους και απομυζεί από τις χριστιανικές αρετές της συμπόνιας και της φιλανθρωπίας, το περιθωριακό κεφάλαιο, προάγγελος των συνδικάτων του εγκλήματος και της εξάπλωσης της οργανωμένης πορνείας και η έννομη τάξη της κρατικής αστυνομίας, η οποία ανέχεται για λόγους συμφέροντος να συνεργάζεται με τα συνδικάτα. Ο Μπρεχτ δανείζεται από την καπιταλιστική οικονομία τους μηχανισμούς και από τον υπόκοσμο το ‘ήθος’, με το οποίο πλάθει την μεταπολεμική κοινωνία της Γερμανίας. Διαφθορά, εκβιασμός και υποκρισία είναι τα νήματα, με τα οποία πλέκει το μύθο του, έχοντας στόχο τον ανελέητο σαρκασμό των αστικών ηθών. Όπως σε πολλά έργα του, έτσι κι εδώ καταγγέλλει την κοινωνική διάρθρωση, την οποία θεωρεί υπαίτια της κατάπτωσης των ανθρώπων, πιστεύοντας πως αν αλλάξει η άδικη κοινωνική δομή, τότε θα μεταβληθούν και οι άνθρωποι προς το καλύτερο.
Το έργο επικεντρώνεται σε ιστορίες της αστικής τάξης. Στο βικτωριανό Λονδίνο, πρωταγωνιστής είναι ο περιβόητος Μακίθ (Μάκι Μέσερ ή Μακ ο Μαχαιροβγάλτης), που παντρεύεται την Πόλι Πίτσαμ.Στην Πρώτη Πράξη, ο Μπρεχτ παρουσιάζει το μαγαζί του Τζόναθαν Πίτσαμ, του αφεντικού των ζητιάνων του Λονδίνου, στους οποίους πουλάει προστασία, τους εκμεταλλεύεται και διεκδικεί μερίδιο από τα καθημερινά “κέρδη” τους, ασκώντας κριτική στο καπιταλιστικό σύστημα, προβάλλοντας την εικόνα ότι τα πάντα μπορούν να γίνουν “εμπόριο”, ακόμα και η ελεημοσύνη. Ο Πίτσαμ ανακαλύπτει ότι η κόρη του, η Πόλι, που τη θεωρεί ιδιοκτησία του, έχει μπλέξει με τον περιβόητο κακοποιό Μακίθ. Η ίδια η Πόλι εκείνο το βράδυ παντρεύεται το Μακίθ σε ένα σταύλο και διασκεδάζει μαζί με τη συμμορία του, παριστάνοντας την “Τζένη των Πειρατών”. Γυρίζοντας σπίτι, ανακοινώνει στους γονείς της το γάμο της, αλλά και το ότι ο αρχηγός της αστυνομίας Τάιγκερ Μπράουν διασκέδασε μαζί τους, καθώς αυτός και ο Μακίθ

είναι στενοί φίλοι από το στρατό. Ο γάμος αυτός εξοργίζει τον πατέρα της, ο οποίος πασχίζει να στείλει τον Μακίθ στην κρεμάλα.
   Η Πόλι αναφέρει στο Μακίθ τις προσπάθειες του πατέρα της κι αυτός αποφασίζει να φύγει από το Λονδίνο, αφήνοντας διάφορες “δουλειές” στην Πόλι. Πριν φύγει, επισκέπτεται την Τζένι, πρώην αγαπημένη του, χωρίς να ξέρει ότι έχει δεχτεί λεφτά από την κυρία Πίτσαμ για να τον καταδώσει. Παρά τη φιλία του με τον αρχηγό της αστυνομίας Μπράουν, συλλαμβάνεται και οδηγείται στη φυλακή. Εκεί εμφανίζονται η Πόλι μαζί με τη Λούσι, την κόρη του Μπράουν, όπου μεσολαβεί μια σκηνή ζήλιας και τσακωμού. Η Λούσι μηχανορραφεί για την απόδραση του Μακίθ, ενώ ο Πίτσαμ απειλεί τον αστυνόμο Μπράουν ότι θα εξαπολύσει όλους τους ζητιάνους του κατά την τελετή στέψης της βασίλισσας, κάτι που θα στοίχιζε τη θέση του.  Η Τζένι απαιτεί τα χρήματά της από την κυρία Πίτσαμ, η οποία αρνείται. Ο Μπράουν μαθαίνει ότι οι ζητιάνοι έχουν ήδη λάβει θέσεις και ο μόνος τρόπος να σώσει τον ίδιο και τη θέση του στην αστυνομία είναι να συλλάβει και να εκτελέσει το Μακίθ. Ο Μακίθ οδηγείται και πάλι στη φυλακή, αλλά αυτή τη φορά κανείς δεν μπορεί να μαζέψει τόσα χρήματα για να εξαγοράσει τους φύλακες. Λίγο πριν την εκτέλεση, γίνεται η μεγάλη ανατροπή. Καταφτάνει απεσταλμένος της βασίλισσας, η οποία δίνει χάρη στο Μακίθ και του χορηγεί αποζημίωση και ένα κάστρο με τίτλο. Σύσσωμος ο θίασος στο φινάλε τραγουδάει μια παράκληση να μην τιμωρούνται τόσο αυστηρά τα αδικήματα.

Η Όπερα της πεντάρας στον κινηματογράφοΗ Όπερα της πεντάρας είναι γερμανικό έργο του κινηματογράφου του μεσοπολέμου σε σκηνοθεσία Γκέοργκ Παμπστ του 1931 και σενάριο βασισμένο στο ομώνυμο λιμπρέτο του Μπέρτολτ Μπρεχτ.Η ταινία είναι παραγωγή της εταιρίας Nero-Film εις όνομα των Tobis-Klang-Film και Warner Brothers. Αρχικά είχε προταθεί ο Μπρέχτ για σκηνοθέτης, αλλά όταν αυτός άλλαξε το λιμπρέτο του και το έκανε ακόμα πιο αντικαπιταλιστικό, το αποτέλεσμα ήταν οι τρεις εταιρίες να τον διώξουν. Ο Μπρέχτ και ο Βάιλ κατέφυγαν στα δικαστήρια, δεν κατάφεραν όμως να αποτρέψουν την κινηματογράφηση του έργου τους. Εκτός από την γερμανική έκδοση, το έργο γυρίστηκε με τροποποιημένη ομάδα ηθοποιών και στα Γαλλικά, όπως συνηθίζονταν την εποχή εκείνη.Πολύ καλές κριτικές απέσπασε ο πρωταγωνιστής στον ρόλο του Μαχαιροβγάλτη, καθώς και η τεχνική παραγωγή της ταινίας.Το έργο πέρασε από την λογοκρισία το 1931 η οποία επέτρεψε την προβολή του, εξαιρώντας μερικές σκηνές και απαγορεύοντάς το για τη νεολαία. Απαγορεύτηκε όμως τον Απρίλιο του ίδιου έτους κατόπιν σύντομης αίτησης και απαγορεύτηκε ξανά από τους Ναζί το 1933 στην Γερμανία, αφού προηγήθηκαν διαδηλώσεις στην Νυρεμβέργη και αλλού.1980-1981 Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Πρώτη Παρουσίαση: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών – Κεντρική Σκηνή, 29/11/1980, σε σκηνοθεσία Νίκου Κούνδουρου, μουσική Νίκου Μαμαγκάκη και χορογραφία του Γιάννη Φλερύ. Ανάμεσα σε μια πλειάδα ηθοποιών η Παπαδοπούλου, Ανέζα (ΠΟΛΥ), Βρεττός, Νίκος (ΚΥΡΙΟΣ ΠΗΤΣΑΜ), Κρούσκα, Βέρα (ΤΖΕΝΗ), Ζησιμάτος, Ανδρέας (ΜΑΚΥ Ο ΦΟΝΙΑΣ), Κολοβός, Νίκος (ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΜΕ ΤΟ ΜΠΑΝΤΖΟ, ΣΟΥΓΙΑΣ), Γαλάνη, Ρίκα (ΚΥΡΙΑ ΠΗΤΣΑΜ)…

Related articles

Aκύρωση εκδηλώσεων Αποκριάς στο ΚΠΙΣΝ

Μετά τη σχετική Υπουργική Απόφαση και την ανακοίνωση της Περιφέρειας Αττικής, οι εκδηλώσεις του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) που είχαν προγραμματιστεί την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς (01/03) και την Καθαρά Δευτέρα (02/03) ακυρώνονται. Κατά συνέπεια, η δυνατότητα δωρεάν στάθμευσης (parking αεροπορίας) στο Ολυμπιακό Συγκρότημα Φαλήρου (Taekwondo) δεν θα είναι διαθέσιμη. Οι υπόλοιπες εκδηλώσεις […]

Stavros Niarchos Foundation Cultural Center – Έντγκαρ Άλαν Πόε, Η Πτώση του Οίκου των Άσερ.

Σήμερα  Κυριακή 12/04 στις 20.00, ο Νίκος Χατζόπουλος, με τη σκηνοθετική καθοδήγηση της Κατερίνας Ευαγγελάτου, ζωντανεύει το αριστούργημα του πατέρα της λογοτεχνίας μυστηρίου και τρόμου Έντγκαρ Άλαν Πόε, Η Πτώση του Οίκου των Άσερ, μέσα από μια ηχογραφημένη σκηνική ανάγνωση του συγκλονιστικού αφηγήματος για όσους αγαπούν τη λογοτεχνία τρόμου, και όχι μόνο. Το #snfccAtHome συνεχίζει να μοιράζεται […]

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *