App Icon

Η Τυφλή Κουκουβάγια

Ο Sadegh Hedayat και η γνωριμία με την ιρανική λογοτεχνία
Ένα σημαντικό δείγμα της άγνωστης στο ευρύ κοινό ιρανικής λογοτεχνίας
υπάρχει στα ράφια βιβλιοπωλείων της χώρας. Πρόκειται για το πολύκροτο
έργο «Η τυφλή κουκουβάγια» του Sadegh Hedayat, μεταφρασμένο από
τον Ιρανό Τουράτζ Γιαζντανί και τη Θεσσαλονικιά Φωτεινή Σιδηροπούλου,
δυο ανθρώπους με τους οποίους βρεθήκαμε στην Ξάνθη όπου ζούσαν.
Η κομψή και καλαίσθητη έκδοση («Τόπος») με σκληρό εξώφυλλο και
ιδιαίτερα ενδιαφέρον περιεχόμενο, περιέχει ένα από τα σημαντικότερα έργα της περσικής λογοτεχνίας του 20ου αιώνα, απαγορευμένο όμως στο
σημερινό Ιράν. Το έργο –που θεωρείται το αριστούργημα του συγγραφέα-
κινείται σ’ ένα ασφυκτικό και σκοτεινό περιβάλλον, αποπνέοντας μια
περίεργη όσο και σκοτεινά γοητευτική οσμή και θυμίζοντας έντονα τη
γραφή του Franz Kafka. Είναι η λυρική ιστορία της εσώτερης μοναξιάς ενός ανθρώπου που μηχανεύεται μια σκιά -τη δική του σκιά- για να της
εκμυστηρευτεί την ανάγκη του για τρυφερότητα, ομορφιά και λύτρωση,
μέσα στο ντελίριο του οπίου. Μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και έγινε
ταινία το 1987 από τον Χιλιανό σκηνοθέτη Raul Ruiz.
Ο Sadegh Hedayat γεννήθηκε στην Τεχεράνη το 1903, το 1925 ταξίδεψε
για σπουδές στο Βέλγιο και το 1926 εγκαταστάθηκε στη Γαλλία. Εκεί έκανε
την πρώτη απόπειρα αυτοκτονίας από την οποία τον έσωσαν περαστικοί.
Επέστρεψε στο Ιράν το 1930 και έγινε μέλος της «Ομάδας των Τεσσάρων»
που έπαιξε σημαντικό ρόλο στη σύγχρονη περσική λογοτεχνία. Έγραψε
μυθιστορήματα, διηγήματα, ένα θεατρικό και μετέφρασε στα περσικά
Kafka, Chekhov, Poe, Sartre και Maupassant, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι
σήμερα τα έργα του είναι απαγορευμένα στο Ιράν. Αυτοκτόνησε το 1951
στο Παρίσι και θάφτηκε στο κοιμητήριο Père Lachaise, όπου αναπαύονται
τόσοι θρύλοι των γραμμάτων και των τεχνών.
«Η λογοτεχνία δεν είναι απόλαυση, τα μεγάλα λογοτεχνικά έργα απαιτούν
κόπο και μόχθο, επίπονη προσπάθεια για να εισέλθει κανείς και να
οικειοποιηθεί τον κόσμο τους» γράφει για το βιβλίο ο Σπύρος Γιανναράς
στην «Καθημερινή». Κι ο συγγραφέας Abbas Maroufi που έγραψε το
σπουδαίο, πολυσέλιδο επίμετρο του βιβλίου και που το μετέφρασε και στη
γερμανική γλώσσα, συμπληρώνει: «Υπάρχουν στη ζωή πληγές που μέσα
στο σκοτάδι κατατρώγουν αργά, σαν τη λέπρα, την ψυχή. Αυτά τα βάσανα
δεν μπορείς να τα μοιραστείς με κανέναν. Γιατί οι άλλοι δεν πιστεύουν σε
τέτοια πάθη ή τα θεωρούν παραξενιά. Κι όταν κάποιος τα περιγράφει ή
μιλάει γι’ αυτά, προσπαθούν να προσπεράσουν αυτή την εξιστόρηση με ένα
χαμόγελο αμφιβολίας και χλευασμού, επειδή αυτό επιβάλλουν οι
επικρατούσες απόψεις ή οι δικές τους πεποιθήσεις. Γιατί οι άνθρωποι δεν
έχουν βρει ακόμη φάρμακο γι’ αυτά τα βάσανα. Το μόνο γιατρικό σ’ αυτές
τις περιπτώσεις είναι να ψάχνεις τη λησμονιά στο κρασί και στον τεχνητό
ύπνο που προσφέρει το όπιο ή άλλα ναρκωτικά. Δυστυχώς όμως η
επίδραση αυτών των γιατρικών είναι σύντομη. Αντί να ηρεμήσουν, οι πόνοι γυρνούν και πάλι ύστερα από λίγο, ακόμα σφοδρότεροι…».
Απαγορευμένα ακόμη στο Ιράν τα έργα του Hedayat
Συνομιλήσαμε με τους πρωταγωνιστές αυτής της ενδιαφέρουσας
προσπάθειας διάδοσης της ιρανικής λογοτεχνίας στη χώρα μας: «Είναι ο
πρώτος της νέας περσικής λογοτεχνίας και δεν υπάρχει διανοούμενος που
να μην έχει διαβάσει τα βιβλία του» λέει η Φωτεινή Σιδηροπούλου: «Έχει
εικόνα προοδευτικού ανθρώπου και κατηγορούσε το Ισλάμ και τις
θρησκευτικές παραδόσεις. Υπήρξε άνθρωπος που έψαχνε διαρκώς, ήταν
οικολόγος και χορτοφάγος, έχοντας μάλιστα γράψει και βιβλίο για τα καλά
της χορτοφαγίας». Και ο Τουράτζ Γιαζντανί προσθέτει: «Διαλέξαμε αυτό το
έργο επειδή στην Ευρώπη έχει μεταφραστεί σε τουλάχιστον έξι γλώσσες κι
έχουν γίνει μελέτες ειδικά πάνω σ’ αυτό. Ως Ιρανός που ζω εδώ, θεώρησα
ότι είναι καλό να το γνωρίσει το ελληνικό κοινό και δεν υπήρχε οικονομικό
κίνητρο για μας. Πρόκειται για το αριστούργημά του που θέλαμε να υπάρχει και στα ελληνικά, βρέθηκαν αυτές οι εκδόσεις και τελικά το βιβλίο
κυκλοφόρησε στην Ελλάδα». Σημειώνεται ότι η μετάφραση στα ελληνικά έγινε τόσο από το πρωτότυπο που είναι γραμμένο στην ιρανική γλώσσα, όσο και από τη γερμανική μετάφραση του Abbas Maroufi. Όσο για το περιεχόμενο του έργου, ο Τουράτζ Γιαζντανί λέει: «Όταν ήμουν μικρός μας έλεγαν “μην το διαβάζετε γιατί θ’ αυτοκτονήσετε!” (σ.σ. ο συγγραφέας αυτοκτόνησε στη δεύτερη απόπειρά του). Έλεγαν ότι φέρνει απογοήτευση, ειδικά στη νεολαία, κάτι με το οποίο εγώ δεν συμφωνώ. Πάντως, τα έργα του απαγορεύτηκαν μετά την επανάσταση του Hatami και σήμερα είναι ακόμη απαγορευμένα στο Ιράν. Αργότερα βγήκαν κάποια, αλλά… πετσοκομμένα από τη λογοκρισία». Οι δύο μεταφραστές αναφέρονται στο σπουδαίο επίμετρο του Abbas Maroufi (σ.σ. ζει στη Γερμανία) προσθέτοντας ότι έχουν μεταφράσει ήδη «κι ένα δικό του έργο που περιμένει τη σειρά του» -παρομοιάζοντας της γραφή του μ’ αυτή του William Faulkner- ενώ έχουν έτοιμα και πέντε-έξι ακόμα έργα που κάποια στιγμή θα εκδοθούν. «Τα έργα είναι έτοιμα, μεταφρασμένα, αλλά πέσαμε πάνω στην οικονομική κρίση και δεν έγινε τίποτε» δηλώνουν. «Έχουμε έτοιμο το βιβλίο “Τρεις σταγόνες αίμα” του Sadegh Hedayat που είναι καταπληκτικό, έχουμε έτοιμο υλικό και από άλλους Πέρσες συγγραφείς, αλλά…». Τέλος, αναφορικά με την εμπορική κίνηση του βιβλίου δηλώνουν: «Το βιβλίο κινείται δύσκολα γιατί όλα κινούνται δύσκολα, αλλά πιστεύουμε ότι θα κινηθεί καλύτερα σε βάθος χρόνου. Μεταφράσαμε πρώτα ένα
μυθιστόρημα που είναι best seller στο Ιράν (“Το πρωινό της μέθης”) που
εκδόθηκε από τις εκδόσεις “Καστανιώτη” πριν από μερικά χρόνια». Και
καταλήγουν λέγοντας: «Μας ενδιαφέρει να γίνει γνωστή η καλή περσική
λογοτεχνία, αυτά που αρέσουν σ’ εμάς και όχι να αναλάβουμε γενικά
μεταφράσεις».

διάβασε και αυτό  «Αγάπη στην αγάπη»: Κυκλοφόρησε το νέο τραγούδι του Σώζου Λυμπερόπουλου

*αρθρο Θόδωρου Μπακάλη

Facebook Comments Box

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Recommended
Ας ρίξουμε μια πολυποίκιλα χρήσιμη ματιά στο (αξιοπρόσεκτα χαμηλό)επίπεδο εκπαίδευσης…
Cresta Posts Box by CP
Content | Menu | Access panel