fbpx
16 °C Athens, GR
25 Ιανουαρίου 2021

Ν. Καζαντζάκης – Αλ. Παπαδιαμάντης: Δύο αξεπέραστα, αθάνατα και άφταστα πρότυπα της παγκόσμιας λογοτεχνίας… – Τι εξέφρασε ο καθένας με το έργο του και τον πνευματικό του αγώνα…

Της Έλλης Στασινή

Αρχικά ευχαριστώ όλους σας που παρακολουθήσατε τα φετινά άρθρα και ιδιαίτερα εκείνους που αφιέρωσαν λίγα δράμια χρόνου για να σχολιάσουν. Επιμένω γαϊδουρινά πως ο διάλογος είναι η φυγόκεντρος δύναμη κάθε ύπαρξης, ακόμη και τα φυτά μεταξύ τους μιλάνε με χρώματα των ανθών.

Είτε διαφωνούμε είτε όχι, είναι απαραίτητος ώστε ο νους να ταξιδεύει σε νέες θάλασσες. Άρα, όσο καλύτερα τον μεταχειριζόμαστε ποτέ δε βγαίνουμε χαμένοι. Μεταξύ μασουλήματος κουραμπιέδων, μελομακάρονων και στο να σπάω τα νεύρα του συζύγου στο τάβλι σκεφτόμουν πως να κλείσω τον φετινό χρόνο που μας έφτασε στα όρια μας.

Στο προηγούμενο άρθρο με άγγιξαν τα σχόλια περί Ελληνικής τηλεόρασης, ενημέρωσης κτλ αλλά είναι ανούσιο να προσφέρεις φαιά ουσία σε καταστάσεις που μπορείς να λύσεις με το πάτημα ενός κόκκινου κουμπιού. Υπάρχουν ωραίες ξένες σειρές βασιζόμενες σε βιβλία και ιδέες για να περάσεις ευχάριστα τον χρόνο σου.

Λυπητερό γιατί η Ελληνική λογοτεχνία είναι εξίσου όμορφη αλλά δε περνά τα σύνορα, όπως «Το Αγριολούλουδο» του Παύλου Νιρβάνα, θα μπορούσε να γίνει μια υπέροχη σειρά. Αλλά ναι όπως χιουμοριστικά έχει πει ο George Mikes “Η κοινωνία μας είναι μια ελεύθερη κοινωνία. Σε μια ελεύθερη κοινωνία μπορείς να λες αυτό που σκέφτεσαι. Αλλά δεν επιτρέπεται να σκέφτεσαι.”

Κλείνω τον φετινό κύκλο άρθρων με δύο συγγράφεις που εκτιμώ και σέβομαι και τους δύο εξίσου. Ο ένας εκφράζει όσα θέλουμε και ο άλλος πως πρέπει να ζούμε. Ας διαλέξει ο καθένας ποιος συγγραφέας την καρδία του συντροφεύει, αλλά ένας από του λόγους που φέτος οι μοίρες αποφάσισαν να απλώσουν τα εμπόδια τους είναι για να δημιουργήσουμε αλλαγές είτε σε ατομικό είτε σε συλλογικό επίπεδο και η καθοδήγηση (όχι η χειραγώγησή) από τους ανθρώπους των γραμμάτων είναι αναγκαία.

Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι από την πιο αμφιλεγόμενες μορφές στην λογοτεχνία. Από τους λίγους ανθρώπους που παρέμεινε πολυπρόσωπος μέχρι το τέλος. Έχεις τον Καζαντζάκη τον συγγραφέα που με τον μονόλογο του αγγίζει την ψυχή σου δημιουργώντας την εντύπωση πως γραφεί για σένα και από την άλλη σε μπερδεύει “Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβούμαι τίποτα, είμαι λέφτερος”.

Όντως στον θάνατο δε ελπίζεις, δε φοβάσαι τίποτα και είσαι ελεύθερος, τι γίνεται όμως όταν είσαι ζωντανός; Που ξεκινάνε οι ελπίδες και πότε απαρνιέσαι τους φόβους; Όταν οι σκέψεις σου είναι συνέχεια φυλακισμένες πότε συναντάν την ελευθερία;

Τον Καζαντζάκη πολιτικό, στην Κυβέρνηση Βενιζέλου και αργότερα στου Θεμιστοκλή Σοφούλη, τον Καζαντζάκη ταξιδιώτη που έφτασε μέχρι την Σοβιετική Ρωσία και τέλος τον άνθρωπο που η εκκλησιά αποφάσισε να συγκρουστεί όταν το ωραιότερο μήνυμα του είναι “Αγάπα τον άνθρωπο γιατί είσαι εσύ!” .

Έχουν ασκηθεί πολλές κριτικές τόσο στα έργα του όσο και στις πτυχές της προσωπικότητας του, στέκομαι σε αυτή του Δημήτρη Λιαντίνη που τον παρουσιάζει ως μορφωμένο κοσμοπολίτη με το χάρισμα να ακούει ιστορίες, να τις επεξεργάζεται και τέλος να τις παντρεύει μεταξύ τους φέρνοντας στην Ελληνική λογοτεχνία ιδέες από ξένους πολιτισμούς .

Το ερώτημα που θέτει όμως ο φιλόσοφος είναι γιατί ο Καζαντζάκης έπρεπε να μεταφέρει ακόμη και αυτούσια κομμάτια από άλλους δημιουργούς χωρίς μια υποσημείωση, όπως το «Ο θάνατος τριγυρνάει το νου μου σήμερα, και μοιάζει με την ευωδιά που χύνουν τα λουλούδια κι είναι σα να κάθουμαι απάνεμα μέσα στην καταιγίδα..» το οποίο όπως και όλο το ποίημα το συναντάς στο έργο «Αδερφοφάδες» και είναι παρμένο από το «Βιβλίο των Νεκρών» της Αρχαίας Αιγύπτου που φιλοξενείται στο «The story of Civilization» (Η Ιστορία του Πολιτισμού) του William Durant.

Ο Καζαντζάκης είναι ένα από τα πολλά μυστήρια της ζωής, που το ανήσυχο του πνεύμα μοιράζει την αμφιβολία για να προκαλέσει την σύγκρουση άλλοτε με το ίδιο σου τον εαυτό και τα πιστεύω σου και άλλοτε με την κοινωνία και την πολιτική.

Στην αντίπερα όχθη είναι ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης που θυμίζει τα μελαγχολικά 9/8 που έλεγε ο Χατζηδάκης, ο λιτός του βίος φτάνοντας να φορά τα ίδια ρούχα για έτη μοιράζοντας όσα έβγαζε στους φτωχούς ήταν ένας από τους λόγους που αγαπήθηκε από τους ανθρώπους τον γραμμάτων της παλιάς Αθήνας ενώ με τα έργα του κατέκτησε τον σεβασμό μορφών όπως του Καβάφη και αργότερα του Σεφέρη και του Ελύτη.

Ήταν μια ψυχή που είχε τον ρομαντισμό μέσα της από την φύση, τους ανθρώπους μέχρι τον πνευματικό χώρο. “Και είπες· πότε θ’ αναβώ επάνω των αιθέρων! Πότε, ως εις των φαεινών του ουρανού αστέρων, εις τον εν σκότει πλέοντα πλανήτην θ’ ανατείλω και δωρεάν εις τους θνητούς την αίγλη μου θα στείλω” («Η έκπτωτος ψυχή»).

Το «σκοτεινό τρυγόνι» όπως τον αποκαλούσαν έβλεπε τον κόσμο όπως τον ονειρευόταν και είναι η αιτία που τα διηγήματα του έχουν γίνει στίχοι για τραγούδια. Αρκετές φορές αναφέρθηκε στη πολιτική και στο χρήμα όμως έπρεπε να περάσουν χρόνια για να ακουστούν τα λόγια του. “Η αλήθεια είναι πάντοτε παράλογος, και διά τούτο δεν την λέγουσι ποτέ οι φρόνιμοι και ηλικιωμένοι άνθρωποι, αλλά την ομολογούσιν οι μεθυσμένοι, οι τρελλοί, οι άρρωστοι και τα μικρά παιδία.”(«Οι Έμποροι των Εθνών»).

Related articles

ΟΜΟΡΦΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΙΔΥΜΙΔΕΣ!!!!!!

Tης Θέκλας Μεταξά. Η τελευταία έκλειψη για το 2020 έγινε στις 14 Δεκεμβρίου, και ήταν Ολική Ηλίου. ‘Ήλιος και Σελήνη ήταν στις 23 μοίρες του Τοξότη, και ακολουθούσαν ο Ερμής και ο Νότιος Δεσμός της Σελήνης, επίσης στον Τοξότη. Όλοι στον 6 ο οίκο, τον οίκο της Υγείας. Ταυτόχρονα, όλοι μαζί έκαναν όψη τριγώνου με […]

Ο ζωγράφος …Σερ Ουίνστον Τσώρτσιλ.

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα. Ο Σερ Ουίνστον Λέοναρντ Σπένσερ-Τσώρτσιλ (Sir Winston Leonard Spencer- Churchill, 30 Νοεμβρίου 1874 – 24 Ιανουαρίου 1965) ,ήταν Βρετανός πολιτικός, στρατιωτικός, δημοσιογράφος και συγγραφέας, πρωθυπουργός της χώρας του, κατά τις περιόδους 1940-45 και 1951-55. Ηγέτης της Μεγάλης Βρετανίας από την άνοιξη του 1940 έως το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, συνδέθηκε […]

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *