App Icon

Οι Γυναίκες στην Επανάσταση του 1821 Ο ρόλος και η συµβολή τους

ΣΥΝ∆ΕΣΜΟΣ ΑΡΚΑ∆ΩΝ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ
«ΘΕΟ∆ΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ»
ΕΤΟΣ Ι∆ΡΥΣΕΩΣ 2001

Η Επανάσταση του Εικοσιένα είναι µία κατ’ εξοχήν ηρωική εποχή κατά την οποία οι
υπόδουλοι Έλληνες ξεσηκώνονται κατά του µακραίωνα Οθωµανικού ζυγού, αγωνιζόµενοι
για του Χριστού την πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία!

Είναι γεγονός ότι στο ξεκίνηµα αυτού του ιερού αγώνα πρωταγωνίστησαν κυρίως οι
άντρες. Η Επανάσταση όµως, προς την κορύφωσή της, παίρνει καθολικό χαρακτήρα, έγινε
δηλαδή υπόθεση όλων των Ελλήνων, αντρών και γυναικών, όπου γης! ∆εν άργησε να
έρθει η ώρα της ενεργούς συµµετοχής και των γυναικών, καθότι ο ηρωισµός των κλεφτών
και των αρµατολών χαλύβδωσε τις ψυχές τους µε πείσµα, και δυνάµωσε την εθνική τους
υπερηφάνεια καθώς και τα πατριωτικά τους αισθήµατα. Οι γυναίκες της Επανάστασης, ως
εθνικότητα δήλωναν την Ελληνική, και ως ιδιότητα δήλωναν επαναστάτρια – κλέφτης ή
καπετάνιος, όπως και οι άντρες.

∆υναµικές προσωπικότητες, αντρογυναίκες – καπετάνισσες, εύπορες, µορφωµένες αλλά
και σκληρές νοικοκυρές του χωριού, που ζύµωναν για τα παλικάρια, φύλαγαν στο πόστο
των αντρών για να ξαποστάσουν κι εκείνοι, γέµιζαν τα ντουφέκια των σκοπευτών,
έφτιαχναν µαζί µε τα µικρά παιδιά τους µπαρουτόβολα στους µύλους της ∆ηµητσάνας. Με
τα πιτσιρίκια τους δε, ανέβαιναν τα βουνά ξυπόλητοι ως µαντατοφόροι.

Τον ξεσηκωµό τον έκαναν οι µανάδες, που στο ένα χέρι κράταγαν το σπαθί και στο άλλο
χέρι το παιδί τους, γιατί ακόµα και ως µάνα, η γυναίκα κοιτά πέρα από το παιδί της και
τάσσεται ολόψυχα στον Αγώνα για τη λευτεριά του Έθνους. Τίµησαν το οικογενειακό τους
όνοµα και διέθεσαν την περιουσία τους και τους γιους τους στον Αγώνα. Τον ξεσηκωµό
επίσης τον έκαναν οι σύζυγοι, οι κόρες και οι αδελφές των πολεµιστών, που ντύθηκαν
άντρες για να µπορέσουν να λάβουν µέρος στο πεδίο της µάχης!

Γνωστές και άγνωστες γυναικείες µορφές της Ελληνικής Επανάστασης έδρασαν
αποτελεσµατικά και αγωνίστηκαν µέχρις εσχάτων για να µην πέσουν στα χέρια του
εχθρού. Πολυποίκιλοι και σηµαντικοί οι ρόλοι της γυναίκας στην επανάσταση!
Σ’ αυτές τις γυναίκες θα θέλαµε να αποτίσουµε φόρο τιµής και αυτές τις γυναίκες
θέλουµε ν’ ανασύρουµε στη µνήµη µας και ακροθιγώς ν’ αναφερθούµε στη δράση τους.
Ζωντανό παράδειγµα οι Ηπειρώτισσες, οι Σουλιώτισσες, που µε το χορό του Ζαλόγγου
απέδειξαν την πίστη στα ιδανικά τους, το ήθος, την πατριωτική υπερηφάνεια, καθώς και
την απαράµιλλη δύναµη της ψυχής τους, µέχρις να θυσιάσουν πρώτα τα παιδιά τους…

διάβασε και αυτό  ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ - ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ – ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΖΩΗ

Η αξιοπρέπεια πήρε τη θέση της ατίµωσης, έγιναν σύµβολο και πέρασαν στο πάνθεο της
αιωνιότητας! Οι θρυλικοί στίχοι του ηρωικού τραγουδιού, «στη στεριά δε ζει το ψάρι κι ο
ανθός στην αµµουδιά κι οι Σουλιώτισσες δε ζούνε δίχως την ελευθεριά», ενέπνευσαν
λογοτέχνες και ποιητές, παγκοσµίως. Η αυτοθυσία δε του Ζαλόγγου έγινε σηµείο
αναφοράς για τον ελεύθερο και πολιτισµένο κόσµο!

Την ίδια εποχή µε την αυτοθυσία των γυναικών του Ζαλόγγου, κι άλλες πολλές
Ηπειρώτισσες έγιναν θρύλοι. Μετά τη συνθηκολόγηση των Σουλιωτών µε τον Αλή Πασά,
κυνηγηµένη η ∆έσπω Σέχου – Μπότση από Τουρκαλβανούς κλείστηκε στον πύργο του
∆ηµουλά µαζί µε τις θυγατέρες, νύφες κι εγγόνια και µην µπορώντας να κάνει
διαφορετικά, έβαλε φωτιά φωνάζοντας: «Σκλάβοι Τουρκών µη ζήσουµε, παιδιά µαζί µου
ελάτε» και ανατινάχθηκαν όλοι µαζί.

Σηµαντικότατο ρόλο στην Επανάσταση έπαιξε η Σπετσιώτισσα Καπετάνισσα του
Εικοσιένα, η εµβληµατική Λασκαρίνα Μπουµπουλίνα. Η καπετάνισσα Μπουµπουλίνα
ήταν µια αγέρωχη και ασυµβίβαστη γυναίκα ηρωίδα. Κατόρθωσε να επιβληθεί στους
άντρες της εποχής της, να συµµετάσχει σε πολεµικά συµβούλια και να έχει ισότιµη γνώµη!
Ξέφυγε από τα γυναικεία πρότυπα της εποχής της. Ήταν µεγαλωµένη στη θάλασσα και
από µικρή αγνάντευε το πέλαγος και συλλογιζόταν: «Μακάρι να ήµουν άντρας, να
µπορούσα κι εγώ να οργώσω τα πέλαγα, ν’ αγωνιστώ για τη λευτεριά της κατατρεγµένης
µου πατρίδας».

Είχε ιδιαίτερη αγάπη στα πλοία και στα ταξίδια. Ήταν καπετάνισσα όχι
µόνο στα πλοία αλλά και στην ίδια της τη ζωή! Πάλεψε σκληρά και δικαιωµατικά έγινε
ηρωίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και βρίσκεται στην τρίτη θέση των ηρώων
µετά τον Κολοκοτρώνη και τον Καραϊσκάκη.

Απέκτησε µεγάλη περιουσία και µεγάλο
µέρος το διέθεσε για τις ανάγκες του Αγώνα. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Η ίδια έλαβε
µέρος µε το πλοίο της «Αγαµέµνων» στην πολιορκία του Ναυπλίου το Σεπτέµβριο του ’21.
Υποστήριξε τους στρατιωτικούς, βρέθηκε στο στρατόπεδο του Στρατηγού Θεόδωρου
Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη και µπήκε από τους πρώτους στην πόλη µετά τη
θριαµβευτική νίκη της άλωσης της Τριπολιτσάς. Η εν γένει προσωπικότητά της αποτέλεσε
πρότυπο για τους σύγχρονους Ευρωπαίους και ήταν διάσηµη στο εξωτερικό. Πέθανε από
αδέσποτο βόλι.

Εξέχουσα επίσης µορφή της Ελληνικής Επανάστασης και µία από τις ελάχιστες γυναίκες
που διακρίθηκαν στον Αγώνα της Ελευθερίας του Γένους, είναι η Μαντώ Μαυρογένους.
Γεννήθηκε στην Τεργέστη το 1796. Είχε ευρωπαϊκή ανατροφή και παιδεία. Ο πατέρας της,
Νικόλαος Μαυρογένης, ήταν γόνος της ονοµαστής Φαναριώτικης οικογένειας των
Μαυρογένηδων µε καταγωγή από τις Κυκλάδες. Σύµφωνα µε τον Γάλλο φιλέλληνα
στρατιωτικό και συγγραφέα Μαξίµ Ρεµπό, η Μαντώ γνώριζε γαλλικά και ιταλικά και ήταν
επίσης προικισµένη µ’ ένα γλυκύτατο χαρακτήρα, αλλά «όταν µιλάει για την ελευθερία της
πατρίδας, φλογίζεται, η συζήτηση ζωντανεύει και τα λόγια της κυλάνε µε µια φυσική
ευγλωττία που σου κρατούν την ανάσα».

διάβασε και αυτό  Ένα μεγάλο δώρο για τα αδέσποτα της Καλλιθέας από την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΥΓΗ

Με την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασηςήρθε στην Ελλάδα, µυήθηκε κι αυτή στη Φιλική Εταιρεία και διέθεσε όλη της την περιουσία στον απελευθερωτικό Αγώνα και είχε λάβει µέρος σε πολλές επιχειρήσεις.

Η φήµη της ξεπέρασε τα σύνορα του ελλαδικού χώρου και από αυτή τη θέση απηύθυνε
έκκληση βοήθειας στους Ευρωπαίους Φιλέλληνες, ιδίως στις Γαλλίδες και τις Αγγλίδες.
Όµως, όπως συχνά συµβαίνει, πέθανε λησµονηµένη, πικραµένη και νηστική. Το ελεύθερο
κράτος δεν της ενέκρινε καµία οικονοµική ενίσχυση.

Εκτός από τις Σουλώτισσες, αξιοθαύµαστο θάρρος ηρωισµού έδειξαν και οι
Μεσολογγίτισσες «ελεύθερες πολιορκηµένες», οι Μοραΐτισσες, οι Μανιάτισσες, οι
Ναουσαίες, οι Μακεδόνισσες, οι γυναίκες της Χίου κι άλλες πολλές. Οι Κρητικές
επέδειξαν απαράµιλλη ανδρεία και ηρωικό ήθος. Στην κρητική επανάσταση του 1866 και
συγκεκριµένα στην πολιορκία της Μονής Αρκαδίου, σηµαντικός ήταν ο ρόλος της
κρητικοπούλας ηρωίδας Χαρίκλειας ∆ασκαλάκη, που κατάφερε να σωθεί κατά την
πολιορκία της Μονής Αρκαδίου.

Μακρύς ο κατάλογος των Ελληνίδων που θυσίασαν τα πάντα για την επίτευξη του ιερού
σκοπού της Επανάστασης. Ενδεικτικά αναφέρουµε:
• Οι Σουλιώτισσες Μόσχω Τζαβέλλα και ∆έσπω Τζαβέλλα

• Η Ακριβή Τσαρλαµπά, µάνα του Οδυσσέα Ανδρούτσου

• Η Ασήµω Γκούρα από το Λιδωρίκι και γυναίκα του πρωτοπαλίκαρου της µάχης της
Γραβιάς, Γιάννη Γκούρα

• Η Ψαριανή Γαρυφαλιά Μιχάλβεη, που βρέθηκε από επτά ετών στα σκλαβοπάζαρα
της Οθωµανικής αυτοκρατορίας, αφού απήχθη κατά την καταστροφή του νησιού, τον
Ιούνιο του 1824, και πέθανε σε ηλικία 13 ετών

• Η Ευφροσύνη Νέγρη, που εργάσθηκε για τη διάδοση των κυοφορούµενων
φιλελεύθερων ιδεών

• Η Μαρία Παλάσκα

• Η Ελένη Βάσσου, η ωραία Ελένη της Ελληνικής Επανάστασης
Γυναίκες της Φιλικής Εταιρείας:

• Η Σεβαστή Ξάνθου, σύζυγος του Εµµανουήλ Ξάνθου, πρωτεργάτη της Φιλικής
Εταιρείας

• Η Ελισάβετ Υψηλάντη, η µητέρα των Υψηλάντηδων

• Η Ρωξάνη Σούτσου, σύζυγος του τελευταίου Έλληνα ηγεµόνα της Μολδαβίας

• Η Μαριγώ Ζαραφοπούλα από τα Ταταύλα της Κωνσταντινούπολης µε σηµαντική
δράση

διάβασε και αυτό  Δημήτρης Κάρναβος 31 Αυγούστου 2019. Ένας χρόνος πριν.

• Η άγνωστη «Μπουµπουλίνα» από τον Αίνο της Θράκης, ∆όµνα Βισβίζη, που µετά τον
άδικο θάνατο του άντρα της, αναλαµβάνει η ίδια τη διοίκηση του πλοίου «Καλοµοίρα»
και συνεχίζει τη δράση της, µαζί µε τα τέσσερα ανήλικα παιδιά της, χωρίς να µπορέσει
να πενθήσει καν τον άντρα της. Μετά το τέλος του Αγώνα, της παραχωρήθηκε µια
µικρή σύνταξη και πέθανε στον Πειραιά
Ισάξιες λοιπόν σε γενναιότητα και αξιοσύνη µε τους άντρες είναι οι ηρωικές γυναικείες
µορφές, που πολέµησαν µε αυταπάρνηση και πρωταγωνίστησαν σε πολλές µάχες, τόσο
στην ξηρά όσο και στη θάλασσα. Σ’ εκείνες τις µοναδικές ψυχές που γαλουχήθηκαν µε τα
νάµατα της λευτεριάς και σαν λέαινες άρπαξαν το καρυοφύλλι τους και ξεχύθηκαν µε
ορµή στον απελευθερωτικό Αγώνα, αξίζει το ίδιο µερίδιο Ανδρείας, Σεβασµού, και Τιµής
απ’ όλες τις µετέπειτα γενιές των Ελλήνων!

Τους ταιριάζει δε, µία µόνο λέξη: ΑΘΑΝΑΤΕΣ.

Για εκείνες τις µοναδικές ηρωίδες γράφτηκαν τόσα και τόσα ηρωικά τραγούδια, παιάνες
και λιανοτράγουδα, που έµειναν στην ιστορία, τιµώντας έτσι τη φιλοπατρία τους, την
αγωνιστικότητά τους και την αυτοθυσία τους! Επίσης πολλά εικαστικά έργα και διάφορες
µαρτυρίες περιηγητών µαρτυρούν περίτρανα και διαχρονικά το ρόλο και τη συµβολή τους
στον απελευθερωτικό Αγώνα της Πατρίδας µας.

Εµείς οι γυναίκες του σήµερα, του 21ου αιώνα, 200 χρόνια µετά, έχουµε χρέος να τιµούµε
ιδιαιτέρως τις ηρωίδες προγόνους µας αλλά κυρίως να θυµόµαστε τη δράση τους, και στο
βαθµό του εφικτού να είµαστε έτοιµες να τις µιµηθούµε, αν χρειαστεί…

Ας είναι ένας φωτεινός φάρος στην ψυχή και στη ζωή µας! Έτσι θα δηλώσουµε αντάξιες
συνεχιστές των υψηλών ιδεωδών που εκείνες ενστερνίστηκαν κι έκαναν πράξη, µια τόσο
πολύ δύσκολη υπόθεση, την Απελευθέρωση – Ανεξαρτησία της Ελλάδας και σκόρπισαν
υπερηφάνεια, δέος και πολιτισµό σε όλους τους Έλληνες της γης και όχι µόνο!
Το θαύµα της ανεξαρτησίας επετεύχθη από τον κοινό ΑΓΩΝΑ των Ελλήνων και των
Ελληνίδων δύο αιώνες πριν!

Με περισσή υπερηφάνεια και ικανοποίηση ο Σύνδεσµος Αρκάδων Καλλιθέας συµµετέχει
στον εορτασµό της επετείου των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης
του 1821.


Οι γυναίκες του ∆ιοικητικού Συµβουλίου
Ευαγγελία Στούγιου – Παναγούλια Πρόεδρος του ∆.Σ.
Ιωάννα Ευτυχιάδου Γεν. Γραµµατέας
Αντωνία Γάλλου Μέλος
Χαρά Μητροπούλου Μέλος

Facebook Comments Box

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Recommended
Βράβευση της Αθήνας από τα CDP Europe Awards για τις…
Cresta Posts Box by CP
Content | Menu | Access panel
Αρέσει σε %d bloggers: