App Icon

5 Μαρτίου 1821… Οπλαρχηγός Δημήτρης Μακρής πρώτη επαναστατική ενέργεια στο Μεσολόγγι

20 μέρες πριν την επίσημη έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα

του Κώστα Σακαρέλου

Είναι γνωστό ότι 25η Μαρτίου έχει οριστεί ως η επίσημη ημερομηνία έναρξης της επανάστασης των Ελλήνων ενάντια στον Τούρκο κατακτητή και τον ντόπιο δυνάστη. Εξίσου γνωστό είναι, βέβαια, πως οι επαναστατικές ενέργειες ξεκίνησαν πολύ νωρίτερα. Ας θυμηθούμε τον οργανωμένο επαναστατικό αγώνα του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Μολδοβλαχία, τον Φεβρουάριο του 1821.

Στον χώρο της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, η πρώτη επαναστατική ενέργεια καταγράφηκε κοντά στο Μεσολόγγι στις 5 Μαρτίου 1821. Είκοσι μέρες, λοιπόν, πριν την επίσημη έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης, ομάδα Αιτωλοακαρνάνων, με αρχηγό τον οπλαρχηγό του Αρακύνθου (Ζυγού) Δημήτριο Μακρή, στη θέση “Σκάλα Μαυρομάτη”, κοντά στο χωριό Περιθώρι του Δήμου Ναυπακτίας, χτύπησε στρατιωτικό απόσπασμα Οθωμανών που συνόδευε χρηματαποστολή, η οποία πήγαινε από το Μεσολόγγι στη Ναύπακτο. Τα χρήματα προέρχονταν από συγκεντρώσεις φόρων από τους καταπιεσμένους πληθυσμούς του Μεσολογγίου, είχαν δε ως τελικό προορισμό την Κωνσταντινούπολη.

Ο Δημήτριος Μακρής έπιασε το στενό πέρασμα μεταξύ της Βαράσοβας και του ποταμού Ευήνου και κατάφερε να εξολοθρεύσει την τουρκική συνοδεία και τους ταχυδρόμους, εκτός από έναν, που γύρισε στο τούρκικο διοικητήριο, στο Μεσολόγγι, και ανέφερε το γεγονός.

Οι Τούρκοι επέρριψαν την ευθύνη στον Παλαμά, αλλά δεν είχαν διαθέσιμο χρόνο να βιαιοπραγήσουν εναντίον των Ελλήνων, επειδή φοβήθηκαν τον Μακρή, που απειλούσε από στιγμή σε στιγμή να εισβάλλει στην πόλη.

Γράφει σχετικά ο Κ. Στασινόπουλος στο «Μεσολόγγι» του:

«Την 5η Μαρτίου του 1821 μετεφέρετο από το Μεσολόγγι εις την Ναύπακτον η “βουστίνα” δηλ. το γιοβά χαράτσι.

Ο δε προύχων του Μεσολογγίου Αναστάσιος Παλαμάς, ο Καραπιπέρης, το διεμήνυσε προς τον αρματολόν του Ζυγού Δημήτριον Μακρήν.

Επήρεν ούτος 28 εκλεκτούς συντρόφους του, τον Μωρελάν, τον Σύψαν, τον Τσερπέλην, τον Μακρυκώσταν και άλλους, και επερίμεναν τους Τούρκους εις το δυσβατότερον μέρος της Κακής Σκάλας. Οι Τούρκοι, φοβούμενοι μήπως τους προσβάλουν εις το επικίνδυνον εκείνο μέρος, ήθελαν να το περάσουν ημέραν. Υπελόγισαν δε ότι θα διήρχοντο ημέραν, εάν ανεχώρουν με την ανατολήν του Αυγερινού. Αλλά εγελάστηκαν από ένα άλλο αστέρι, που έμοιαζε του Αυγερινού και είχεν ανατείλη δύο ώρας προ αυτού και αναχωρήσαντες επέρασαν από εκεί προτού φέξη. Το αστέρι αυτό έκτοτε το λένε Γελαντζή.

διάβασε και αυτό  Eξάρθρωση εγκληματικής οργάνωσης, που δραστηριοποιούνταν στη γενετήσια εκμετάλλευση ημεδαπών και αλλοδαπών γυναικών, μέσω «γραφείου» ερωτικών ραντεβού που λειτουργούσε στην περιοχή της Αττικής

Τους επυροβόλησαν και τους εφόνευσαν, εκτός ενός, ο οποίος μετέβη εις το Μεσολόγγι και ανήγγειλε το γεγονός, ενώ ο Μακρής με τους συντρόφους του επήραν τα μουλάρια, που ήτο φορτωμένος ο φόρος και μετέβησαν εις την περιφέρειαν “Τριφυλλάκι” του Ζυγού, εις την θέσιν που λέγεται και σήμερα στο “Χαράτσι” και τον διένειμαν με ένα ασημένιο τάσι, που σώζεται εις την οικογένειαν Μακρή».

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 22 Μαρτίου του 1821, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με τα παλικάρια του, συνεπικουρούμενος από τον ηγούμενο και τους καλόγερους του μοναστηριού της Τατάρνας, έστησαν καρτέρι σε εχθρική χρηματαποστολή, πλαισιωμένη από 60 διαλεχτούς ένοπλους συνοδούς, με επικεφαλής τους τον σκληρό Τουρκαρβανίτη Χασάνμπεη Γκέκα.

Μόνο που εκεί ο Ανδρούτσος, αφού τους αφόπλισε, τους άφησε να φύγουν, προβαίνοντας προηγουμένως σε μία πράξη, που όμοιά της δεν έχει ξανασυμβεί στα χρονικά του Αγώνα: Μαζί με την ελευθερία χάρισε στους εχθρούς και τα χρήματα της αποστολής, για να επιστραφούν στους πασάδες κατόχους τους! Με αυτό τον τρόπο ο Ανδρούτσος έστειλε το περήφανο μήνυμα ότι ο Αγώνας γίνεται για τη χιλιάκριβη τη Λευτεριά και όχι για πλιάτσικο!

Όλο αυτό το χρονικό διάστημα οι Τούρκοι ζούσαν στο Μεσολόγγι με την αγωνία και τον φόβο της επίθεσης των Ζυγιωτών κλεφτών. Οι περισσότεροι, μάλιστα, εγκατέλειψαν την πόλη. Τελικά ο Μακρής στις 20 Μαΐου μπήκε στο Μεσολόγγι και ύψωσε την ελληνική σημαία. Οι εναπομείναντες Οθωμανοί συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν. Την επόμενη μέρα απελευθερώθηκε και το Αιτωλικό, αφού οι Τούρκοι της κωμόπολης παρέδωσαν τα όπλα τους στον οπλαρχηγό του Ζυγού.

Σε ανάμνηση της μάχης στην «Κακή Σκάλα» ή «Σκάλα του Μαυρομάτη», ο Σύλλογος Ιστορικών Μελετών Στερεάς Ελλάδας έστησε το έτος 1977 μνημείο.

διάβασε και αυτό  Ακούστε τα κάλαντα από όλη την Ελλάδα με ένα μόνο… κλικ!

Ποιός ήταν Ο Δημήτρης Μακρής

Ο Δημήτριος Μακρής, (Γαβαλού, 1772 – 1841). Φιλικός και οπλαρχηγός του Αγώνα, από τους ισχυρότερους της Δυτικής Στερεάς. Γιος του Ευάγγελου Μάκρη που είχε πάρει μέρος στα Ορλωφικά, ο Δημήτριος Μακρής ήταν αρχικά κλέφτης υπό τον καπετάνιο Γιώργο Σφάλτο, μετά το θάνατο του οποίου ανέλαβε την αρχηγία του σώματος του. Λίγο αργότερα, διορίστηκε αρματολός του Ζυγού. Ήταν ανάμεσα στους ελάχιστους μεγαλοκαπετάνιους που δεν υπηρέτησε στην αυλή του Αλή πασά και πάντοτε βρισκόταν σε εχθρότητα μαζί του. Τις παραμονές της Επανάστασης ο Μακρής μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία και υπήρξε εκείνος που έδωσε το έναυσμα της επαναστατικής έκρηξης στη Δυτική Ελλάδα, χτυπώντας Οθωμανούς φοροεισπράκτορες στη Σκάλα του Μαυρομάτη (5 Μαΐου 1821). Πρωταγωνίστηκε επίσης στις καταλήψεις από τις επαναστατικές δυνάμεις των πόλεων του Μεσολογγίου, του Αγρινίου και του Αιτωλικού. Αργότερα ακολούθησε το γενικό διευθυντή της Δυτικής Στερεάς, Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, στην εκστρατεία του. Στη συνέχεια, η δράση του περιορίστηκε γύρω από την πόλη του Μεσολογγίου.

Το 1823 πήρε το δίπλωμα της οτρατηγίας από την τότε Προσωρινή Κυβέρνηση. Στους εμφύλιους πολέμους δεν ακολούθησε τους άλλους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς στην εκστρατεία τους κατά των «στασιαστών» στην Πελοπόννησο. Το 1825 – 26, επικεφαλής πολυάριθμου στρατού, πήρε μέρος στην άμυνα του πολιορκημένου Μεσολογγίου, ως ένας από τους σωματάρχες της φρουράς, και ήταν αρχηγός μιας από τις τρεις φάλαγγες της Εξόδου. Όταν ο Καραϊσκάκης αναδείχτηκε αρχιστράτηγος της Στερεάς, ο Μακρής τον ακολούθησε με το σώμα του και μετά το θάνατο του, όταν σχεδόν όλοι οι καπετάνιοι είχα προσκυνήσει, εκείνος αποσύρθηκε στο αρματολίκι του, αποτελώντας έτσι μια φωτεινή εξαίρεση.

διάβασε και αυτό  11/12/2020 Eλλάδα Συνεχίζεται ο πόλεμος με τον covid-19 102 θάνατοι 583 διασωληνωμένοι 15395 νέα κρούσματα

Επί Καποδίστρια, ο Μακρής δεν πήρε καμιά θέση και παρέμεινε, ηθελημένα, στο περιθώριο. Υπήρξε πάντως πληρεξούσιος Ζυγού στην Δ’ κατά συνέχεια Εθνοσυνέλευση (1831). Στην οθωνική περίοδο έγινε ανώτερος αξιωματούχος της Φάλαγγας αλλά εξακολουθούσε να αρνείται κάθε οργανικό αξίωμα. Όταν, μάλιστα, ο Όθων τον ονόμασε υπασπιστή του, εκείνος αρνήθηκε να δεχτεί. Ο Δημήτριος Μακρής ανήκει στη γενιά των παλιών αρματολών που δεν μπόρεσαν να εγκλιματιστούν στη νέα πραγματικότητα, όπως αυτή αναδύθηκε από μέσα το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Δίχως να του λείπει η εθνική συνείδηση, είχε έντονα αναπτυγμένη την τοπικιστική. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός, ότι σπάνια απομακρυνόταν από την περιοχή του (τη Δυτική Στερεά) και εξαντλούσε το ενδιαφέρον του, κυρίως, στη διαφύλαξη του αρματολικιού και της ευρύτερης γύρω από αυτό περιοχής. Κι έτσι, ενώ είχε σημαντικότατη παρουσία στην περίοδο 1821 – 27, επί Καποδίστρια και ‘Οθωνα, έμεινε έξω από τη δημόσια ζωή και αποτραβήχτηκε στο χωριό του, όπου έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του ως κτηνοτρόφος και τοπικός παράγοντας.

Στο Δημαρχείο του Μεσολογγίου που λειτουργεί η κεντρική πινακοθήκη/μουσείο βρίσκονται πολλά απο τα όπλα του Δημητρίου Μακρή , ανάμεσα τους και ο ξακουστός Λιάρος , το ασημένιο καριοφίλι του.

Πηγές:

Κ. Α. Στασινόπουλος: «Μεσολόγγι», επιστολή Λ, Αθήναι, 1926
Π.Ο. Δημοτικού Σχολείου Γαλατά: «Γαλατάς – Ταξίδι στο Παρελθόν», Γαλατάς, 2000
Θ.Μ. Πολίτης: «Η συμβολή της Αιτωλοακαρνανίας στην Επανάσταση του 1821», εκδόσεις Πρίσμα, Αθήνα, 1974
«Αιτωλοακαρνανικά Χρονικά», Όργανον της Νομαρχίας Αιτωλίας και Ακαρνανίας, Έτος Α΄, Οκτώβριος 1956, Αριθμός 4
agrinionews.gr.ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ

Facebook Comments Box

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Recommended
Ειδικό σχέδιο τριών σημείων για νησιά χωρίς κορωνοϊό ακόμα και…
Cresta Posts Box by CP
Content | Menu | Access panel
Αρέσει σε %d bloggers: