App Icon

Στον Λευκό τον Πύργο.

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα.
Πάμε στον  Λευκό Πύργο, το μνημείο-σύμβολο της Θεσσαλονίκης, το σήμα κατατεθέν και σημείο αναφοράς της πόλης και στην Νοτιανατολική πλευρά του ιστορικού της κέντρου..

Λευκός Πύργος που μοναχικός υψώνεται στην πανέμορφη παραλία της πόλης , τον γνωρίζουμε και τον αγαπάμε όλοι…

Αφορμή για τα αφιέρωμα στην ιστορική πορεία του Λευκού Πύργου,έρευνα μου για την αρχιτεκτονική γνωστών μνημείων της Χώρας. Την Ελληνική Αρχιτεκτονική. Είναι όμως ο Λευκός Πύργος έργο Ελλήνων; Όχι ,δεν είναι έργο Ελλήνων γιατί κτίσθηκε από τους Οθωμανούς στα τέλη του 15ου αι., μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1430, και αντικατέστησε έναν παλαιότερο βυζαντινό πύργο, ο οποίος αναφέρεται από το
μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ευστάθιο, στην περιγραφή της πολιορκίας της πόλης από της Νορμανδούς το 1185.
Σύμφωνα με περιγραφές περιηγητών και παλαιές απεικονίσεις της πόλης, το θαλάσσιο τμήμα του τείχους, που κατεδαφίστηκε το 1867, είχε τρεις πύργους, από τους οποίους ο ανατολικός ήταν ο Λευκός Πύργος, κτισμένος ακριβώς στο σημείο όπου συναντιόταν το ανατολικό με το θαλάσσιο τείχος, άρα οι πύργοι ήταν τρείς. Ο Λευκός Πύργος αποτελούσε το ανατολικό άκρο του θαλάσσιου τείχους, υπήρχε άλλος ένας στο δυτικό άκρο και τρίτος στο ενδιάμεσο.

Στο πέρασμα του χρόνου αναφέρεται με διάφορες ονομασίες˙ Πύργος του Λέοντος το 16ο αι , το 19ο αι. τον βρίσκουμε με δύο ονομασίες, ανάλογα με τη χρήση που είχε˙ Πύργος των Γενιτσάρων, και Πύργος του αίματος (Κανλή Κουλέ), όταν έγινε φυλακή και τόπος εκτέλεσης καταδίκων. Ο ιστορικός Μιχαήλ Χατζή Ιωάννου το 1888,
στο βιβλίο του για μνημεία της πόλης, τον αποκαλεί Βαστίλη της Θεσσαλονίκης, όπου έσφαζαν τους θανατοποινίτες στον εξώστη του, με το αίμα να βάφει τους τοίχους του, ενώ βολή τηλεβόλου από τα δυτικά της πόλης σήμαινε την εκτέλεση της θανατικής ποινής.

διάβασε και αυτό  Ο Νίκος Δένδιας μίλησε με την φωνή όλων των Ελλήνων στον Τσαβούσογλου

19 ος αιώνας και ο Πύργος θα πάρει το όνομα: Λευκός Πύργος.

Το 1883, με διαταγή του σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β’, ο Πύργος ασπρίζεται και του δίνεται η ονομασία Λευκός (Μπεγιάζ Κουλέ). Και ήταν ο κατάδικος Νάθαν Γκουελεντί, που με αντάλλαγμα την ελευθερία του, άσπρισε τον Πύργο. Από τότε έμεινε η σημερινή ονομασία. Με τον καιρό έγινε το σύμβολο της Θεσσαλονίκης, αφού απόμεινε από το 1911 να στέκει μόνος στην παραλία, ύστερα από την κατεδάφιση του θαλάσσιου και του ανατολικού τείχους και του περιβόλου του. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το 1912, ο πύργος περιήλθε στο ελληνικό δημόσιο και είχε κατά καιρούς διάφορες χρήσεις. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στέγαζε το κέντρο διαβιβάσεων των Συμμάχων, ακόμη χρησιμοποιήθηκε για την αεράμυνα της πόλης και ως Εργαστήριο Μετεωρολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Οι τελευταίοι που στεγάσθηκαν στον πύργο πριν από την αναστήλωσή του ήταν οι Ναυτοπρόσκοποι.

Αρχιτεκτονική.

Ο πύργος είναι κυλινδρικός με ύψος 33,90 μ. και διάμετρο 22,70 μ. Έχει ισόγειο και έξι ορόφους, που επικοινωνούν με εσωτερικό κλιμακοστάσιο μήκους 120 μ., το οποίο ελίσσεται κοχλιωτά σε επαφή με τον εξωτερικό τοίχο, αφήνοντας στο κέντρο έναν κυκλικό πυρήνα διαμέτρου 8,50 μ. Έτσι, σε κάθε όροφο σχηματίζεται μια κεντρική κυκλική αίθουσα, με την οποία επικοινωνούν μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια,
ανοιγμένα στο πάχος του εξωτερικού τοίχου. Ο τελευταίος όροφος έχει μόνο την κεντρική αίθουσα και έξω από αυτήν δημιουργείται δώμα, που προσφέρει εξαιρετική θέα του γύρω τοπίου της πόλης και της θάλασσας. Όπως δείχνουν οι ιστορικές μαρτυρίες, αλλά και η εσωτερική διαρρύθμιση των χώρων, η ύπαρξη τζακιών, καπναγωγών και μικρών αφοδευτηρίων με αποχετευτικό σύστημα, ο πύργος δεν είχε μόνο αμυντική χρήση, αλλά ήταν και στρατιωτικό κατάλυμα. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ο πύργος περιβαλλόταν από χαμηλό οκταγωνικό περίβολο, ενισχυμένο με οκταγωνικούς πυργίσκους στις τρεις γωνίες του. Στο εσωτερικό του υπήρχαν ένα δερβισικό ησυχαστήριο, πυριτιδαποθήκες και δεξαμενή νερού, ενώ επάνω στην είσοδό του σωζόταν τουρκική επιγραφή που ανέφερε ότι ο πύργος του Λέοντος έγινε το 1535-1536, χρονολογία που πιθανώς αναφέρεται στην κατασκευή του περιβόλου.

διάβασε και αυτό  Με προβοκάτσιες και άνανδρες δολοφονικές επιθέσεις δεν ανεβαίνουν τα ποσοστά κ Τσίπρα...

Ο Λευκός Πύργος σήμερα:

Το 1983 ο Πύργος παραχωρήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού. Το Σεπτέμβριο δε του 2008 εγκαινιάστηκε εκεί μόνιμη έκθεση που αφορά την ιστορία της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της μέχρι και τις μέρες μας.

Βασικές πηγές: http://odysseus.culture.gr/ & 2. http://www.lpth.gr/istoria-w-
74399.html.
Φωτογραφίες: 1).Λευκός Πύργος 1918. 2). Λευκός Πύργος 1920. 3). Λευκός Πύργος,
Τουρκοκρατία. 4).Λευκός Πύργος-Ζωγραφική: Χρήστος Τυρεκίδης. 5). Λευκός
Πύργος – Ζωγραφική: Xenia Yaroyeva. Και διαδίκτυο.
Τασσώ Γαΐλα.
Αρθρογράφος-Ερευνήτρια.




Facebook Comments Box

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Recommended
Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) ανακοίνωσε το απόγευμα της…
Cresta Posts Box by CP
Content | Menu | Access panel
Αρέσει σε %d bloggers: