App Icon

Το φιλι του Ιούδα έρχεται να μας θυμίσει ότι το πιο θλιβερό με την προδοσία, είναι ότι ποτέ δεν προέρχεται από τους εχθρούς σου…

Ντέπη Στενού

Αφιερωμένη στην μετάνοια και την προδοσία η Μεγάλη Τετάρτη ενώ σηματοδοτεί και την αρχή του τέλους για τον Ιησού με τον Μυστικό Δείπνο, δηλαδή την παράδοση της Θείας Ευχαριστίας.

Ακολουθεί η προσευχή του Χριστού στο Όρος των Ελαίων και η προδοσία του Ιούδα. Το Ευαγγέλιο αναφέρεται στην μετάνοια και την μεταστροφή της πόρνης που άλειψε με μύρο τα πόδια του Ιησού, σε αντιπαραβολή με το ολίσθημα του Ιούδα και παραλληλίζει τις δύο ψυχικές καταστάσεις. Η πόρνη ελευθερώνεται από την αμαρτία και μετανοεί, ενώ ο Ιούδας αιχμαλωτίζεται από τη φιλαργυρία και αποχωρίζεται απ’ το Θεό. “Αυτό ‘ναι το φιλί το πιο ακριβό, αφού κοστίζει έναν ολάκερο Θεό”, γράφει για το φιλί του Ιούδα, σε να έξοχο παιδικό ποίημα, ο Δραμινός λογοτέχνης Δημήτρης Μανθόπουλος Ένα φιλί που πήρε τόσες προεκτάσεις, γνώρισε ένα σωρό εκδοχές, δημιούργησε αμέτρητες αντικρουόμενες απόψεις… Μπορεί να μοιάζει απλή η ιστορία του αλλά μόνο απλή δεν είναι.

Γιατί ήταν αναγκαίος λοιπόν ήταν ο εξοβελισμός του Ιούδα στην Κόλαση, έστω και αν μετάνιωσε πραγματικά;
Η μεταμέλεια συνήθως δε σημαίνει και παραγραφή των πεπραγμένων, σημαίνει ίσως μειωμένη ποινή. Για τη Θεία Δικαιοσύνη όμως ποια θα ήταν μειωμένη ποινή; Όσο μεγάλη κι αν είναι φιλευσπλαχνία του Θεού, που τον κάνει να δέχεται στον Παράδεισο ακόμα και τον Ιούδα, θα λειτουργούσε αποτρεπτικά και θα απομάκρυνε τον κόσμο από τη χριστιανική πίστη. Και στο κάτω κάτω όχι και τόσο άδικα.. Να γιατί ο Ιούδας καταδικάστηκε να πάει de
facto στην Κόλαση.

Πολλά τα ερωτήματα σε σχέση με Ιούδα που απασχολούν τους θεολόγους …. Πράγματι το φιλί του Ιούδα δεν άξιζε μόνο 30 αργύρια -που στο κάτω κάτω επιστράφηκαν- αλλά πολύ περισσότερα αφού στοίχισε στον Ιούδα την αιώνια τιμωρία στην κόλαση, ενώ επηρέασε, όσο κανένα άλλο γεγονός, την παγκόσμια ιστορία, όχι μόνο τη χριστιανική. Γιατί δόθηκε όμως το φιλί του Ιούδα και ποιο σκοπό εξυπηρετούσε; Αν θυμηθούμε τα γεγονότα όπως τα περιγράφουν οι Ευαγγελιστές:

Ο Ιησούς προσεύχεται στον κήπο της Γεσθημανή, το βράδυ μετά τον Μυστικό Δείπνο. Λίγο παραπέρα τον περιμένουν ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Οι υπόλοιποι μαθητές έχουν πάει για ύπνο.Ξαφνικά ακούγεται φασαρία. Έρχεται ο Ιούδας ακολουθούμενος από όχλο πολύ. Ρωμαίοι στρατιώτες και άνθρωποι των αρχιερέων κρατάνε φανούς, ξίφη και ξύλα. Ο Ιούδας πλησιάζει τον Ιησού, του λέει: “Χαίρε Ραββί” και τον φιλάει! Αυτό ήταν. Η προδοσία έχει συντελεστεί. Ο Ιούδας μόλις διέπραξε την πιο ανίερη πράξη των αιώνων. Το όνομά του έχει πλέον συνδεθεί με τη χειρότερη προδοσία που έγινε ποτέ.

Η ιστορία όμως δεν τελειώνει εδώ. Ο Ιησούς απαντάει στον Ιούδα: “Με φίλημα ήρθες να προδώσεις τον Υιό του Ανθρώπου;” (Λουκάς, 22). Την ίδια στιγμή οι στρατιώτες συλλαμβάνουν τον Ιησού και του δένουν τα χέρια. Ο Πέτρος αντιδράει. Βγάζει ένα μαχαίρι και κόβει το αυτί ενός δούλου του αρχιερέα που συνόδευε τους στρατιώτες. Ο Ιησούς τον επιπλήττει και, αφού του λέει “μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβεις”, τον κάνει να βάλει το
μαχαίρι στη θήκη του. Ύστερα ρωτάει τους ανθρώπους που ήρθαν να τον συλλάβουν: “Γιατί ήρθατε με μαχαίρια και ξύλα να με συλλάβετε; Κάθε μέρα καθόμουν κοντά σας και δίδασκα στο ιερό. Γιατί δε με πιάσατε τότε;”

διάβασε και αυτό  Αντώνης βαρδής

Εδώ τελειώνει η ιστορία της σύλληψης του Ιησού, ακολούθως θα οδηγηθεί στον Άννα και στον Καϊάφα κι από εκεί στον Πόντιο Πιλάτο με τη γνωστή συνέχεια…. Όμως και η σύλληψη του Ιησού δημιουργεί τρεις απορίες…

α) Τι χρειαζόταν ο Ιούδας στους Ρωμαίους στρατιώτες και στους αρχιερείς αφού ο Ιησούς ήταν γνωστός από τις διδασκαλίες του; Ίσως δεν ήταν και τόσο γνωστός ο Ιησούς, ειδικά στους Ρωμαίους στρατιώτες που σίγουρα θα έδειχναν μεγάλη αδιαφορία για τις ομιλίες του. Άλλωστε μην ξεχνάμε πως η σύλληψη έγινε το βράδυ. Έπρεπε να βρεθεί κάποιος που γνώριζε τον Ιησού και τα μέρη που σύχναζε, ο οποίος θα τους οδηγούσε σύντομα στον Κήπο της Γεθσημανή κι εκεί ανάμεσα στους πολλούς μαθητές του, θα υποδείκνυε το πρόσωπο που έψαχναν οι
διώκτες του. Όλα έπρεπε να γίνουν γρήγορα και ήσυχα, ώστε να προκληθούν οι μικρότερες δυνατές αντιδράσεις. Μια σύλληψη του Ιησού μέρα μεσημέρι, εν μέσω υποστηρικτών και θαυμαστών του, σίγουρα θα ήταν μια ριψοκίνδυνη ενέργεια.

β) Γιατί ο Ιησούς επέλεξε τον Ιούδα ως μαθητή του, αφού γνώριζε πως κάποια στιγμή θα τον προδώσει; Σ’ αυτό το ερώτημα υπάρχουν διάφορες απαντήσεις, όλες -όπως αυτή εδώ- επικεντρώνονται στο θέμα της “ελεύθερης βούλησης” που αποτελεί θεμέλιο της χριστιανικής πίστης. Με απλά λόγια ο Ιούδας αφέθηκε ελεύθερος να επιλέξει αν θα προδώσει ή όχι, δεν είχε καμία διάθεση ο Ιησούς να τον επηρεάσει ούτε να τον απαλλάξει από τα καθήκοντά του. Το ίδιο ελεύθεροι αφέθηκαν οι άνθρωποι που τον συνέλαβαν, που τον δίκασαν ή που έπαιξαν στα ζάρια το χιτώνα του.

Σεβαστή άποψη, αλλά έχει ένα αδύνατο σημείο. Ο Ιούδας υπήρξε επιλογή του Ιησού, τον διάλεξε ο ίδιος, δε βρέθηκε τυχαία στο δρόμο του, όπως ο Άννας, ο Καϊάφας ή ο Πόντιος Πιλάτος. Κι όχι μόνο αυτό, κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου ο Ιησούς δηλώνει: “Εγώ ξέρω ποιους διάλεξα για μαθητές μου” (Ιωάννης, 13, 18). Για ποιο λόγο λοιπόν τον διάλεξε για μαθητή του; Αφού σίγουρα γνώριζε τι θα έκανε αργότερα; Και εδώ δημιουργείται εύλογα το ερώτημα :Μήπως τελικά ο Ιούδας αποτέλεσε -άθελά του- μέρος ενός θεϊκού σχεδίου;

γ) Γιατί ο Πέτρος επιτέθηκε στο δούλο του αρχιερέα και όχι στον ίδιο τον Ιούδα; Αν ξαναδούμε την αφήγηση απ’ την αστυνομική της πλευρά θα διαπιστώσουμε μια σημαντική λεπτομέρεια: ο Πέτρος ενώ έβγαλε μαχαίρι δεν το έστρεψε εναντίον του Ιούδα αλλά το χρησιμοποίησε για να κόψει το αυτί του δούλου του αρχιερέα. Γιατί το έκανε αυτό; Μήπως φοβήθηκε βλέποντας τον Ιούδα να βρίσκεται εν μέσω στρατιωτών, ή -πιο πιθανό-
δεν αντιλήφθηκε το ρόλο του Ιούδα; Μη ξεχνάμε πως βρισκόταν μακριά, μαζί με τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Ξαφνικά ακούει βήματα και φωνές, τρέχει και βλέπει να έχουν συλλάβει τον Ιησού. Βγάζει μαχαίρι και ορμάει να σώσει το δάσκαλό του. Κάποια στιγμή βλέπει τον Ιούδα αλλά δεν περνάει απ’ το μυαλό του πως βρίσκεται εκεί για να τον προδώσει. Η αντίδραση του Πέτρου είναι μια ακόμα ένδειξη πως ο Ιούδας δεν είχε δώσει μέχρι τότε δείγματα κακού χαρακτήρα, γι’ αυτό και κανείς δεν τον είχε υποψιαστεί πως ήθελε να προδώσει.

διάβασε και αυτό  Τολμάμε Συνεχίζουμε www.erevnapress.eu

Από την προσεκτική παρατήρηση αυτού του πίνακα του Καραβάτζιο προκύπτουν δύο νέα ερωτήματα. Πρώτο ερώτημα: ποιος είναι ο νεαρός που κρατάει το φανάρι στην άκρη δεξιά; Εδώ, η απάντηση είναι εύκολη. Είναι ο ίδιος ο ζωγράφος! Ναι, άβυσσος η ψυχή -και το μυαλό- του Καραβάτζιο που συνήθιζε να απεικονίζει τον εαυτό του σε πίνακές του.

Δεύτερο ερώτημα: ποιος είναι ο νεαρός αριστερά που φεύγει τρομαγμένος; Προσέξτε πως ο γενειοφόρος στρατιώτης τού τραβάει τον μανδύα. Εδώ, η απάντηση είναι πιο δύσκολη γιατί ο νεαρός είναι μεν ο Ιωάννης, αλλά δεν αναφέρεται πουθενά σε κανένα από τα 4 Ευαγγέλια πως αποχώρησε τρομαγμένος μετά τη σύλληψη.

Φαίνεται πως ο Καραβάτζιο πήρε την έμπνευση από ένα απόσπασμα του Μάρκου που αναφέρει ένα νεαρό τυλιγμένο με σεντόνι, ο οποίος βρέθηκε -άγνωστο πώς- μπροστά στη σύλληψη και αποχώρησε τρομαγμένος. Κάποιος του τράβηξε το σεντόνι κι έμεινε ο νεαρός να τρέχει γυμνός για να σωθεί (Μάρκος 14, 51). Ο νεαρός απεικονίζεται κάτω κάτω στον πίνακα του van Dyck.

Άγνωστο το περιστατικό, το αναφέρει μόνο ο Μάρκος, αξίζει ωστόσο ένα μικρό σχόλιο. Δε θα ασχοληθούμε βέβαια με τις ανοησίες περί τελετής μύησης που αναφέρονται στο διαδίκτυο, για τον απλούστατο λόγο ότι και τα 4 Ευαγγέλια αναφέρουν ρητά πως ο Ιησούς ήταν μόνος του στον κήπο της Γεθσημανί, με τους τρεις αποστόλους να τον περιμένουν λίγο πιο μακριά. Πιθανότερη εξήγηση για το περιστατικό είναι ο νεαρός να βρέθηκε κατά
τύχη ή λόγω περιέργειας μπροστά στη σύλληψη. Άλλωστε η σύλληψη έγινε το βράδυ. Μπορεί να κοιμόταν και, ακούγοντας φασαρία, να τυλίχτηκε ένα σεντόνι και να βγήκε να δει τι συμβαίνει.

Υπάρχει και η άποψη το γεγονός να είναι καθαρά συμβολικό και να συμβολίζει την πλήρη εγκατάλειψη του Ιησού από τους μαθητές του. ”Χλωμές” και οι δύο εξηγήσεις αλλά είναι οι πιθανότερες που μπορούν να δοθούν για ένα τόσο μυστήριο και άσχετο με την υπόλοιπη δράση περιστατικό που ίσως δε θα έπρεπε καν να αναφερθεί καθώς δεν έχει άμεση σχέση με τον Ιούδα.

διάβασε και αυτό  Αλίμονο σε αυτούς που καταστρέφουν και βεβηλώνουν Ιερούς χώρους

Η Σύλληψη του Χριστού  ή Το φιλί του Ιούδα", όπως είναι επίσης γνωστός ο πίνακας, χρονολογείται από το 1602. Τον είχε αγοράσει ένας πρεσβευτής της Ρωσίας στη Γαλλία και στα τέλη του 19ου αιώνα τον δώρισε στον πρίγκιπα Βλαντιμίρ Αλεξάντροβιτς Ρομανόφ. Μετά τη ρωσική επανάσταση του 1917 ο πίνακας παραχωρήθηκε στη σχολή καλών τεχνών της Οδησσού και στη συνέχεια στο μουσείο. Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο Ιντερφάξ η αξία του πίνακα στη μαύρη αγορά μπορεί να ξεπερνά και τα 100 εκατομμύρια δολάρια. Η αυθεντικότητα του έργου είχε αμφισβητηθεί στο παρελθόν και μάλιστα για μία περίοδο τον θεωρούσαν αντίγραφο ενός πίνακα που εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Δουβλίνου. Τη δεκαετία του 1950 η Μοσχοβίτισσα τεχνοκριτικός Ξένια Μαλιτσκάγια απέδειξε ότι το έργο της Οδησσού ανήκε όντως στον Ιταλό ζωγράφο Μικελάντζελο Μερίσι, τον γνωστό ως Καραβάτζιο (1571-1610).

Ο ανεκτίμητος πίνακας, του Καραβάτζιο, Η σύλληψη του Χριστού" ή το “Φιλί του Ιούδα” είχε κλαπεί στο τέλος του Ιουλίου του 2008 από από το Μουσείο Δυτικής και Ανατολίτικης Τέχνης της Οδησσού. Οι τέσσερις δράστες της κλοπής τρεις Ουκρανοί και ένας Ρώσος συνελήφθησαν στο Βερολίνο τον Ιούνιο του 2010 ενώ ετοιμάζονταν να πουλήσουν τον πίνακα.

Σύνθεση του καμβά “Kiss του Ιούδα”

Η εικόνα του Caravaggio είναι γραμμένη σε επιμήκη καμβά. Η καινοτομία του καλλιτέχνη εκδηλώνεται στο γεγονός ότι οι αριθμοί των ανθρώπων δεν εμφανίζονται σε πλήρη ανάπτυξη, αλλά σε τρία τέταρτα. Ο Caravaggio παραμένει πιστός στον εαυτό του στο παιχνίδι με το φως. Η κύρια ακτινοβολία προέρχεται από την πηγή που είναι αόρατη στον θεατή, η οποία βρίσκεται στην επάνω αριστερή γωνία. Αλλά υπάρχει και ένα μικρότερο φως – ένα φανάρι, το οποίο κρατά ένας νεαρός άνδρας στα δεξιά. Δύο πηγές φωτός, που αντανακλούν η μια στην άλλη στο σκοτάδι της νύχτας, δίνουν όλη τη δράση μια ιδιαίτερη τραγωδία. Το ένα χέρι του Ιούδα είναι κάπως συντομευμένο. Αυτό είναι αμέσως εμφανές, καθώς όλων των υπολοίπων αποτυπώνονται με εκπληκτικό ρεαλισμό. Ανεπαρκής ικανότητα του καλλιτέχνη; Οι κριτικοί της τέχνης πιστεύουν ότι αυτό είναι ένα συνειδητό βήμα. Έτσι ο καλλιτέχνης ήθελε να δείξει την ηθική ασχήμια ενός ανθρώπου που σήκωσε το χέρι του στον Δάσκαλο του. Επομένως, ο καμβάς δεν ονομάζεται "Λαμβάνοντας τον Χριστό υπό κράτηση αλλά “Kiss του Ιούδα”. Η ζωγραφική Caravaggio επικεντρώνεται ειδικά στο θέμα της προδοσίας. Οι τελευταίες ημέρες του Ιησού συγχρόνως πέφτουν στο παρασκήνιο.


Facebook Comments Box

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Recommended
Σε μία ακόμη μεγάλη διεθνή διοργάνωση ετοιμάζονται να λάβουν μέρος…
Cresta Posts Box by CP
Content | Menu | Access panel